त्रयः कोटयः मन्देहानां दैत्याः कीर्त्यन्ते, ये सर्वे सूर्यस्य प्रज्वलितं तेजः द्रष्टुम् इच्छन्ति तं च भक्षयितुम् उद्यताः सन्ति। तेषां दुष्टचेष्टां दृष्ट्वा ब्रह्मा, देवाः, अग्रगण्याः ब्राह्मणाश्च, गायत्रीं मन्त्रराज्ञीं ओंकारेण च ब्रह्मणः सारेण च शक्तिं ददुः। तदा स महातेजाः महाबलश्च, वालखिल्यैः ऋषिभिः सह, स्वीयैः किरणैः दीप्तिमान् बभौ। एकस्य मुहूर्तस्य त्रिंशत् कला इति निर्दिष्टाः, तथा त्रिंशत् मुहूर्तैः अहोरात्रं पूर्णं भवति। दिनस्य च रात्रेः च वृद्धिः हानिश्च यथाक्रमं दिनभागैः एव घटते। सूर्यः यदा प्रतिपदादारभ्य त्रीन् मुहूर्तान् अतीत्य गच्छति, तस्मात् प्रभाते त्रयाणां मुहूर्तानां कालः सङ्गवः इति कथ्यते। ततः मध्याह्नसमये यः कालः, स अपराह्ण इति ज्ञेयः। अपराह्णात् परं कालः सायं संज्ञां प्राप्नोति। दशमः पञ्चमश्च मुहूर्तः विषुवदिनं प्रतिपद्यते। दिनं रात्रिं ग्रसते, रात्रिश्च दिनं ग्रसति। चन्द्रमाः दिनरात्रयोः कलासु समं भागं लभते। मासः द्वाभ्याम् पक्षाभ्यां भवति, ऋतुः द्वाभ्याम् मासाभ्यां रच्यते। निमेषः विद्युत् च, तथा पञ्चदश काष्ठाः अपि निर्दिष्टाः। सप्त सप्त च, द्वौ च, एवमेकत्र सप्तत्रिंशत् मात्राः सन्ति। विद्युतः चतुर्सहस्राणि अष्टशतानि सन्ति। केचित् चतुर्द्वयं शतानि विद्युतः एकत्रितानि इति वदन्ति। पञ्च विभागाः, संवत्सरादयः, चतुर्भिः मनुभिः निश्चिताः। प्रथमः संवत्सरः, द्वितीयः परिवत्सरः; पञ्चमः तेषां वत्सरः इति कथ्यते, एषः कालः युगैः सह गण्यते। अष्टादशशतानि त्रिंशच्च सूर्योदयाः सन्ति। तथा सूर्यस्य पञ्चत्रिंशदधिकत्रिशत् वर्षाणि सन्ति। एकषष्टिः दिनरात्र्यः एकस्य ऋतोः गणना। एषा चित्रभानोः मात्रा, या सौरवर्षरूपेण ज्ञेयम्। एते चत्वारः प्रमाणाः येन पुराणेषु निश्चितिः सिध्यति। तस्य त्रयः शिखराः नभः स्पृशन्ति इव दृश्यन्ते। एकः मार्गस्य विशाला, तस्य विस्तारः अपि वर्ण्यते। दक्षिणः, रजतः, क्रौञ्चः च श्वेतस्फटिकसदृशः शिखरः। एवं त्रिषु शिखरेषु यः पर्वतः, स शृङ्गवानिति प्रसिद्धः। शरद्वसन्तयोः मध्ये स मध्यमार्गं धारयति। तेषां शिखराणां किरणैः पद्मरागवर्णैः अभिषिक्तानि इव प्रभा दीयते। दश पञ्च च मुहूर्ताः तस्य अहोरात्रस्य मात्रा। तस्मिन्काले चन्द्रमाः विषाखायाः चतुर्थे भागे स्थितः इति ज्ञेयम्। ततः चन्द्रमाः कृत्तिकायाः शिरसि तिष्ठति इति विद्धि। एषः विषुवः इति ऋषिभिः उद्घोषितम्। यदा दिनं रात्रिश्च तुल्ये, स विषुवः इति कथ्यते। एषः विशेषतः ब्राह्मणानां मध्ये दैवीमुखम् इति विदितम्।