यत्र तस्य लयः सम्पद्यते, तत्र तस्यास्तमितिः कथ्यते। अन्धकारस्य दूरत्वात् भूमेः च रेखया आच्छादनेन, ग्रहाणां ताराणां चन्द्रस्य सूर्यस्य च दर्शनं जायते। अग्नेः शुक्लच्छाया, भूमेः कृष्णच्छाया च दृश्यते। यदा तत्र स्निग्धता नास्ति, रक्तता चास्ति, ऊष्मा च नास्ति, तदा तस्य रक्तवर्णः दृश्यते। एषः अग्निः शतसहस्रयोजनस्योपरि दृश्यते। सः अग्निः पर्वतम् प्रविश्य, दूरतः प्रकाशते। एवं सूर्यः अग्निना सह संयुक्तः, तेन दिवसम् ऊष्णं करोति। तयोः परस्परसंयोगेन, दिवा निशि च दीप्तिमन्तौ भवतः। एवं सूर्ये उदिते, रात्रिः जलानि प्रविशति; पुनः सूर्ये अस्तं गते, दिवा रश्मिषु प्रविशति। एवं क्रमशः दक्षिणायनस्योत्तरायनस्य च भूम्याः भागयोः, सूर्यप्रकाशाभावेन रात्रिरिति तामस्यम् कथ्यते। एवं सूर्यः पुष्करमध्येन यदा गच्छति, तदा तत्र मुहूर्ते कियत् योजनानि याति इति शृणु। तत्र पञ्चाशत् सहस्राणि योजनानि सन्ति। एवं गत्या दक्षिणबिन्दौ सम्प्राप्ते, पुष्करमध्येन दक्षिणायने भ्रमति। अथ दक्षिणबिन्दौ सूर्यस्य गतिं शृणु। तत्र एकशतचत्वारिंशदधिकं पंचसप्ततिसहस्राणि योजनानि सन्ति। सूर्यः दक्षिणतः प्रत्यावृत्त्य विषुवति स्थितः सन्, तत्रापि योजनपरिमाणं शृणु। तत्रापि एकाशीतिसहस्राणि योजनानि सन्ति। उत्तरेण षष्ठस्य द्वीपस्य, शाकद्वीपस्य दिशि गच्छन्, द्विजश्रेष्ठ, आदौ योजितं योजनकोटिः अस्ति। तस्मै अष्टपञ्चाशद्योजनानि अधिकानि सन्ति। मूलम्, षष्ठं, अजवीथ्याः त्रयः सूर्योदयमार्गाः च तथा ज्ञेयाः। द्वयोः किरणयोः मध्ये स्थितं स्थानम् अपि अहं पुनः प्रवदामि। अन्यानि त्रयस्त्रिंशदधिकत्रिशत् योजनानि सन्ति। किरणरेखयोः च दक्षिणोत्तरे च मध्ये प्रदेशः। तत्र प्रत्येकं मध्ये एकसप्तत्यधिकं न्यूनं योजनानि। एषः अन्तरालः किरणरेखयोः, बाह्याभ्यन्तरयोः च स्मृतः। बहिः च दक्षिणदिशि च सदा यथाक्रमम्। अग्निः अपि दक्षिणदिशि तावत् एव गच्छति। तत्र सप्तदशसहस्रयोजनानि सन्ति। तत्र एकविंशतिः योजनानि अधिकानि। वृत्तस्य व्यासः तदा व्यासतया निर्दिष्टः। यथा कुम्भकारस्य चक्रं शीघ्रं परिभ्रमति अन्ते, तथा सः सूर्यः क्षिप्रमेव विस्तीर्णां पृथिवीं व्याप्तुम् अर्हति। सः सूर्यः प्रतिदिनं त्रयोदशार्धनक्षत्राणि याति।