नैमिषारण्ये देवाः सहस्रसंवत्सरपर्यन्तं तत्रैव पानं कृतवन्तः। तेन कर्मणा नैमिषं लोके ख्यातिं प्राप्नोत्, मुनिभिश्च पूजितम्। तत्रैव रोहिण्या कन्या समुत्पन्ना, गोमती च क्षणेनैव प्रादुरभूत्। रुन्धत्याः कन्यायाः परमतेजस्वी पुत्रः जातः। तत्रैव विश्वामित्रवसिष्ठयोः वैरं समुत्पन्नम्। वसिष्ठस्य पराजयः अभवत्, यतोऽस्य बुद्धिः निरुद्धा। नैमिषस्य तत्रैव जन्मात्, तस्य जनाः नैमिष्याः इति विख्याताः। यदा पुरूरवाः महाबलः पृथिवीं शासितवान्, तदा सः रत्नसमृद्ध्या कदापि न तुष्यति स्म, न हि लोभेन ग्रस्तः, इति श्रूयते। सः उर्वश्यैः सह तं यज्ञं समारब्धवान्। तदा गङ्गायाः गर्भात् तेजस्वी पुत्रः जातः। ततः सः महात्मभ्यः सुवर्णमयं वेदीं निर्माय दत्तवान्। सः ततोऽतीव तेजस्विनां यज्ञे प्रविष्टवान्। तं दिव्यं सुवर्णमयं वेदीं दृष्ट्वा नैमिष्याः राजा प्रति महाक्रोधं प्राप्नुवन्। तदा देवैः प्रेरिताः तपस्विनः राजानं प्रतिषेधयामासुः। ततः स राजा उर्वश्याः सन्तानैः सह भूमौ युद्धं कृतवान्। तेषु स्नानकाले धर्मनिष्ठः स धर्मात्मा राजा स्थितः। पश्चात् ब्राह्मणविद्यया सम्पन्नाः मुनयः राजानं शमयित्वा यथोचितं वर्तितवन्तः। तेषां यज्ञसभायां महात्मानः ब्रह्मचर्ये स्थितवन्तः। प्रियसखैः वैखानसैः वालखिल्यैः च मरीचिभिः च सह। पितृभिः, देवैः, अप्सरः, सिद्धैः, गन्धर्वैः, नागैः, चारणैः च सह। स्तोत्रैः, शस्त्रैः, गृहेषु, देवपितृपितामहकृत्यैः च। पूजायां तान् स्मरन्, अन्येषु च कर्मसु तथैव। ऋषयः शुभवाक्यानि, नानावर्णाक्षरयुक्तानि, उच्चारयन्तः। विवादवाक्यैः प्रतिपक्षान् विजिग्युः। तत्र किञ्चिदपि न नष्टम्, ब्रह्मराक्षसाः प्रविष्टवन्तः। न तपो न दरिद्रता तत्र समुत्पन्ना। तथा द्वादशवर्षपर्यन्तं तेषां मुनिनां यज्ञसभा समृद्धा। ऋत्विजः ज्येष्ठादयः पृथक् पृथक् ज्योतिष्टोमयज्ञान् अकरोत्। यत्र यज्ञः समाप्तः, तत्र वासुदेवो महेश्वरः सन्निहितः। स्वकुलस्य हितार्थं प्रेरितः प्रभुः तान् संबोधितवान्। अष्टाभिः सिद्ध्यङ्गैः, अणिमादिभिः, युक्तः। सप्तशाखाभिः शाखाः, अनाद्याः, नित्यप्रवाहजलाः। स बलवान् त्र्यंशरथिनां यज्ञसभा अन्वयत्। पञ्च प्राणादिकर्माणि, स्वकर्मभिः, धारणा अभवन्। आकाशमूलं, द्विविधं, शब्दस्पर्शसमन्वितम्। मृदुवचसा, सुखेन, सर्वान् ऋषीन् प्रमोदयनिव। पुरा, द्विजश्रेष्ठ, स बलवान् एषां कथां न्यवेदयत्। तथा ऋषिभ्यः एषा परमा श्रेया लोकेषु तत्त्वविद्या उक्ता।