अनन्तं यत् द्रव्यदृष्टिं तत्र निश्चयः नास्ति; पृथिव्यादीनि तत्त्वानि, जलं ततः, तदनन्तरं चाकाशम् इति अनुक्रमः श्रूयते। पृथिव्याः अधस्तात् रसरूपं रसातलाख्यं स्थानं, यत् दशयोजनसहस्रपरिमाणम्, पुराणेषु प्रसिद्धम्। तत्र प्रथमं अतलाख्यं प्रदेशः, ततः परं सुतलाख्यं, ततः तलातलाख्यं, ततो रसातलाख्यं च अधोऽधः स्थितानि। पृथिव्याः प्रथमं प्रदेशः कृष्णभूमिः इति कथ्यते, यः अतीव तमसः पूर्णः। चतुर्थः प्रदेशः पीताभूमिः, पञ्चमः कण्टकशिलासमूहः इति निर्दिष्टः। तेषां प्रदेशानां मध्ये, प्रथमस्थले असुरराजस्य महाप्रासादः प्रसिद्धः। तत्रैव शङ्कुकरणस्य नगरी, कबंधस्य प्रासादः, भीमराक्षसस्य निवासः, शूलदन्तस्य चालयः, धनञ्जयमहासर्पराजस्य नगरी च वर्तते। एवं नागदानवराक्षसानां सहस्रशः नगराणि तत्र दृश्यन्ते। द्वितीये सुतलप्रदेशे, हे ब्राह्मणाः, दैत्यराजस्य तथा राक्षसस्य प्रासादः स्थितः। अत्रैव इयग्रीवस्य, कृष्णस्य, निकुम्भस्य च प्रासादाः, नीलदानवस्य भवनम्, मेघाख्यानं, कंबलनागस्य, अश्वतरनगरे च निवासः। एवं सर्पदानवराक्षसानां सहस्रशः नगराणि तत्रापि वर्तन्ते। तृतीयस्थले, प्रह्लादमहात्मनः प्रसिद्धा पुरी, तारकासुरस्य नगरी, त्रिशिरसः नगरी, पुरञ्जनदानवस्य हृष्टसमृद्धजनाकीर्णा पुरी, राक्षसराजस्य नगरी, कुम्भिलस्य, खरस्य, हेमकनागस्य, पाण्डुरकस्य च नगराणि दृश्यन्ते। नेडकनागपतिः, विशालाक्षः च तत्र निवसतः। अयं तृतीयः प्रदेशः, हे मुनयः, नीलभूमिरिति निःसंशयं कथ्यते। गजकर्णस्य नगरी, कुञ्जरनगरं, मुञ्जलोकपालस्य वासः, वृषवक्त्रस्य चालयः तत्रैव सन्ति। चतुर्थेऽधःस्थले वैनतेयनगरी, विरोजनदानवराजस्य सिंहस्य पुरी, विद्युज्जिह्वविचक्षणराक्षसाधिपतेः नगरी, किमीरनागस्य, स्वस्तिकस्य, जयस्य चालयः दृश्यन्ते। पञ्चमे तु कण्टकशिलासमूहाख्ये स्थले, सुपर्वणः, पुलोमनः, महिषस्य च नगराणि सन्ति। तत्रैव सुरमातनयः शतशीर्षः, हर्षपूर्णः, निवसति। एवं नागदानवराक्षसानां सहस्रशः नगराणि तत्रापि वर्तन्ते। सप्तमे तु प्रदेशे, पातालाख्ये, पश्चिमेऽतिदूरस्थले, असुरैः विषधरैश्च, देवद्विषाम् आनन्दपूर्णैः, परिपूर्णम् अस्ति। तत्र दितिसुतैः, दैत्यदानवैः चाकीर्णानि महानगराणि सन्ति। पातालस्य अन्ते, हे ब्राह्मणश्रेष्ठाः, बहूनि योजनानि व्याप्य, शुद्धशङ्खसदृशशरीरः, नीलाम्बरधरः, महाबलश्च कश्चन विराजते। एवं सप्तसु तलप्रदेशेषु, पृथिव्याः अधः, असुरनागदानवराक्षसानां सहस्रशः नगराणि, प्रासादाः, चालयः च विराजन्ते, यथोक्तम्।