मया अत्र सर्वाणि यथामात्रं गणयितुं न शक्यन्ते। तत्र च ताराणां विन्यासः यावत् दिव्यमण्डलपर्यन्तं विस्तृतः। अधुना, हे विप्राः, पृथिव्याः कथां प्रवक्ष्यामि। पृथिव्याः, वायोः, आकाशस्य, आपां, तेजसश्च—एते पञ्च महाभूतानि। एषा पृथिवी सर्वभूतानां जननी, सर्वप्राणिनां धारिणी च। सा नाना-नदी-शैलसमृद्धा, अशेषजीवजातिभिः सञ्जुष्टा। केचित् तु लघुनदीषु, स्रोतःसु, नीचेषु स्थलेषु च निवसन्ति, स्वल्पगृहेषु स्थायिनः। आपः अत्र अनन्ताः, अग्निश्च सर्वेषु लोकेषु व्याप्यते। तथैव आकाशमपि अग्राह्यम्, रमणीयं, नानावासयुक्तं चोच्यते। आपः पृथिव्याम्, आप्सु, पृथिव्याः उपरि च स्थिताः। अतः अनन्तस्य द्रव्यस्य दृश्यं न निश्चितम्। पृथिवी, आपः, ततः आकाशः—एषा तेषां क्रमवर्णना। पृथिव्याः अधः रसायाः तले दशयोजनानि प्रमाणानि सहस्रयोजनमितं क्षेत्रम्। तत्र प्रथमं स्थलमातलं नाम, ततः परं सुतलं। तदधस्तात् तलातलं नाम प्रदेशः, ततः परं रसायाः तलम्। पृथिव्याः प्रथमं प्रदेशं कृष्णभूमिरिति कथ्यते। चतुर्थं पीताभूमिः, पञ्चमं शर्करामयं। तेषु प्रथमस्थले असुरराजस्य प्रासादः प्रसिद्धः। तत्र शङ्कुकर्णस्य पुरी, कबन्धस्य प्रासादः च। तथा राक्षसस्य भीमस्य, शूलदन्तस्य च निवासः। धनञ्जयस्य महात्मनः नागराजस्य पुरी च तत्र वर्तते। एवं सहस्त्रशः नागदानवराक्षसानां नगराणि सन्ति। द्वितीये सुतलप्रदेशे, हे ब्राह्मणाः, दैत्यराजस्य राक्षसस्य च प्रासादः। तत्रैव अयग्रीवस्य, कृष्णस्य, निकुम्भस्य च प्रासादाः। असुरनिलस्य, मेघस्य चरितं, कंबलसर्पस्य, अश्वतरनगरी च तत्र वर्तन्ते। एवं सहस्त्रशः सर्पदानवराक्षसानां नगराणि सन्ति। तृतीयतले प्रह्लादस्य महात्मनः प्रसिद्धपुरी। तत्र तारकासुरस्य पुरी, त्रिशिरसः पुरी च। पुरञ्जनासुरस्य पुरी, या हृष्टसमृद्धजनसंकुला। राक्षसाधिपतेः पुरी, कुम्भिलस्य, खरस्य च। हेमकसर्पस्य, पाण्डुरकस्य च पुरी। नेडकनागपतिप्रासादः, विशालाक्षस्य च। तस्मिन्नेव तृतीयतले, हे मुनीन्द्राः, नीलभूमिरिति निःसंशयं। तत्र गजकर्णस्य पुरी, कुञ्जरनगरं च। मुञ्जलोकपतिनिवासः, वृकवक्त्रस्य च। चतुर्थेऽधस्तले वैनतेयस्य पुरी। विरोजनस्य, यो दानवानां सिंहः, पुरी। विद्युज्जिह्वस्य, यो राक्षसाधिपः, पुरी। किमीरसर्पस्य, स्वस्तिकस्य, जयस्य च पुरी। एवं पृथिव्याः अधस्तात् विविधेषु स्थलेषु नानानगराणि, नानाभूतनिवासाः, नानाराजप्रासादाः च व्यवस्थिताः सन्ति, यथाक्रमं शास्त्रे प्रतिपादितम्।