भूर्लोकः, भुवर्लोकः, स्वर्लोकश्च तथा महर्लोकः समुपस्थिताः। एष एव लोकानां विस्तारः, तदन्ते यत्सीमा, सा च विज्ञेया। शुक्लपक्षस्य प्रारम्भे एवमिदं ब्रह्माण्डरूपं भवति। तिर्यगूर्ध्वमधः च सर्वत्र, एतदकारणस्याविनाश्यात्मा। एकैकं अन्यं धारयति, दशगुणेनोत्तरोत्तरं प्रवर्धमानम्। अस्य ब्रह्माण्डस्य सर्वतः घनः सागरः संस्थितः। तस्य बहिः सघनत्वेन तद्वृत्तं तिर्यगूर्ध्वमधिकं प्रसारितम्। अग्निमण्डलप्रदेशः सर्वतः लोहपिण्डवत् वर्तते। स घनवाय्वाकाशयोः आधारभूतः स्थिरः तिष्ठति। स च महात्मा अनन्तेनाव्यक्तेन च धार्यते। स अनन्तः स्वयम्भूः अनाद्यन्तः। सहस्रयोजनविस्तारितः, महान् असीमश्च। तं देवाः अपि न जानन्ति, स सर्वव्यवहारातीतः। एष एव महदधिष्ठानं, अनन्तदेवताया सीम्नः अन्तः। एषा परमेश्वरस्य सीमाः संस्थापिता इति। इमे एव विश्वस्य लोकाः संज्ञायन्ते, न संशयः। सप्तावरणानि, द्विजश्रेष्ठ, ब्रह्मणः च निवासस्थानानि सन्ति। एष एव विश्वपरिमाणं, एष एव संसारसागरः। एषा विश्वस्य अद्भुतप्रकृतिः ब्रह्मस्वरूपे प्रतिष्ठिता। परमसिद्धैः अपि इन्द्रियैः न दृश्यते। द्विजोत्तम, एष एव अनन्तस्य मानसदेहः। एषः अनन्तः सर्वत्र शास्त्रेषु कथ्यते। यः पद्मनाभ इति नाम्ना प्रसिद्धः, स एव एवं सम्पूर्णरूपेण वर्ण्यते। पृथिव्याम्, पाताले, व्योमनि, वायौ, अग्नौ च—एवं तमसि अपि स एव ज्ञेयः महातेजाः। सर्वेषु लोकेषु लोकनाथः नानारूपेण पूज्यते, महाबलः। आधाराधेयभावेन विकाराः अविकारिणः एव। ते परस्परं प्रविशन्ति, विविधरूपेण परस्पराधिक्यं वहन्ति। पूर्वं सर्वं अव्यक्तं, भेदः चान्यभेदात् जायते। गुणसंघातस्वरूपेण पृथक् विभागः स्फुटं भवति। पञ्चमहाभूतातीतं, ततः परं यत् तेजः, सा एव पृथिवी इति ज्ञायते। यथा लघूनि पात्राणि महति पात्रे स्थाप्यन्ते, तथैव तेजोविभागाः आकाशे स्थाप्यन्ते इति मन्यन्ते। यावत् एते महाभूतानि सन्ति, तावत् तेषां उत्पत्तिः कथ्यते। यदा महाभूतानि लीयन्ते, तदा कार्योत्पत्तिः न भवति। ये विभागाः महत्तत्त्वादयः, ते कारणस्वरूपाः एकत्वेन दृश्यन्ते। द्विजश्रेष्ठ, सप्तद्वीपसागरप्रदेशाः यथावत् एव सन्ति। एषा विकारः केवलं प्रधानरूपस्य विश्वरूपस्य एकदेशे एव वर्तते। एवं सप्त जनसमूहाः एकत्र प्रतिष्ठिताः। एतावत् एव पृथिव्याः विभागव्यवस्थायाः श्रोतव्यम्।