एवं पुष्करस्य पूर्णक्रमः क्रमशः निर्दिष्टः। तस्य सममात्रे च वृत्ते पुष्करस्य समकक्ष्यं प्रदेशं स्यामुद्रं नाम्ना परं मन्यते, यः तावत् विशालः। यतः स जलपूर्णः, तेन स स्यामुद्रः इति प्रसिद्धः। तस्माद् 'वृष्टिः' इत्युच्यते, यतः सा जीवेषु सुखं आवहति। वृष्टिः तत्र रमणीयता-वृद्ध्यात्मन्या सत्त्वेन दीप्त्यायाम् उत्पद्यते। यदा सा अत्यधिका क्षीणता प्राप्तवती, तदा पक्षिणः अस्तमये अवलम्ब्य क्षीयते। तथैव यदा सा क्षीणता प्राप्तवती, तदा स्वभावे एव प्रत्याह्रियते। यथा महोदधौ जलं स्वयमेवोत्क्षिप्यते। सूर्यस्य उदये च अस्तमे च, शुक्लपक्षे कृष्णपक्षे च, शतपञ्चदशाङ्गुलान्येव दृश्यन्ते। सर्वतः जलैः परिवृताः सन्ति, तेन 'द्वीपाः' इत्युच्यन्ते। ये पर्वता न शिखरिणः, ते पर्वतश्रेणयः स्मृताः। शाल्मलीद्वीपे शाल्मलीवृक्षः महाव्रतानां पूज्यते। क्राञ्चद्वीपे काञ्च पर्वतः मध्यदेशे स्थितः। पुष्करद्वीपे न्यग्रोधवृक्षः तत्रवासिभिः पूज्यते। तत्र ब्रह्मा साक्षात् सधैः सह, प्रजापतिः, वसति। स तत्र सर्वदेवेषु श्रेष्ठतमः पूज्यते। सर्वेषु द्वीपेषु जीवसन्ततयः क्रमशः प्रवर्तन्ते। स्वास्थ्येण आयुष्मता च मापनं, तत्रोत्तरं द्विगुणं भवति। तत्र स्वयम्भूः स्थूलान् सूक्ष्मान् च जीवांश्च रक्षति। स विष्णोः मन्त्रदाताऽपि, देवः पिता पितामहः च। तत्र प्राणीणां षड्रसाः महाबलाः नित्यं उपभुज्यन्ते। समुद्रः मधुरजलपूर्णः सर्वतः तं द्वीपं आवृत्य स्थितः। सुवर्णभूमिः द्विगुणा, एकशिलारूपा सर्वत्र दृश्यते। सा लोकालोकः इति कथ्यते, यः प्रकाशः अप्रकाशः च। तस्य ऊर्ध्वः दशसहस्रयोजनानि उच्यन्ते। प्रकाशभागः यत्र लोकाः विद्यमानाः; अप्रकाशः तु लोकातीतः। अप्रकाशप्रदेशः लोकमात्रस्य बहिः स्थितः। प्रकाशप्रदेशात् परं ब्रह्माण्डं सर्वं आवृत्य तिष्ठति। ततः भूर्लोकः, भुवर्लोकः, स्वर्लोकः, तथा महर्लोकः च। एतदेव लोकसीमायाः विस्तारः, यः लोकपरिसीमान्तः उच्यते। शुक्लपक्षारम्भे ब्रह्माण्डस्य रूपं एवं विद्यते। तिर्यग्, ऊर्ध्वं, अधः च, कारणस्य अक्षरस्वरूपं तस्य। प्रत्येकं परस्परं उपरि उपरि दशगुणं अधिकं धारयति। ब्रह्माण्डस्य सर्वतः घनः समुद्रः स्थितः। बहिः तस्य घनत्वे तस्य वर्तुलं क्षेत्रं तिर्यक् ऊर्ध्वं च विस्तृतम्। अग्निप्रदेशः वर्तुलरूपः, सर्वतः लोहपिण्डवत्। स तु घनवायुस्पर्शं आकाशं च धारणाय स्थितः। स महानपि अनन्तेन अव्यक्तेन च धृतः।