चन्द्रस्य द्वीपे शिशिर इति विख्यातः, नारदस्य तु सुखोदयः। वृषभस्य क्षेत्रं क्षेमकं नाम, वैभ्राजस्य तु ध्रुव इति प्रसिद्धम्। एते सर्वे तेषां सह विचरन्ति, रमन्ते च दृश्यन्ते च। अधुना सप्त गङ्गानां नामानि तपसा समृद्धानां प्रवक्ष्यामि। ताः सप्त नद्यः अमृतस्वरूपाः पुण्याः च सर्वनदीषु श्रेष्ठाः सन्ति। ताः जलसमृद्धाः शीघ्रगामिन्यः यत्र इन्द्रेण वर्षा कृता भवति। ताः शुभाः शान्ताः निर्भयाः प्रमुदिताः शीतलाः हितकराश्च। तत्र जनाः वर्णाश्रमधर्मे स्थिता भवन्ति। तत्र न चावतरणक्रमः न चोत्तरणक्रमः अस्ति। तत्र सदा कालः त्रेतायुगसमः भवति। तत्र कालविभागाः भूमिविभागानुसारतः स्मृताः। तत्र जनाः सुन्दराः सुसंस्कृतवेषधारिणः रोगरहिताः बलिनश्च। एषा व्यवस्था प्लक्षादिद्वीपेषु तथा शाकद्वीपसमीपे अपि बोध्या। तत्र सर्वे वृक्षाः दिव्यौषधिफलसम्पन्नाः, सर्वाणि च ओषधयः भेषजस्वरूपाः। द्विजश्रेष्ठ, तत्रैव मध्ये जम्बुवृक्षः गण्यते। सः तत्र प्रदेशस्य मध्ये पूज्यते। शाल्मलिद्वीपः विस्तारतः प्लक्षद्वीपसमः एव। अधुना संक्षेपेण शाल्मलिद्वीपस्य व्यवस्था शृणु। शाल्मलिद्वीपं सर्वतः इक्षुरसोपमेन वारिणा युक्तः समुद्रः परिवेष्टयति। तत्रापि सप्त पर्वताः रत्नसम्भूतयः ज्ञेयाः। तत्र आद्यः पर्वतः सूर्यसमप्रभः कुमुदः नाम। द्वितीयः पर्वतः उत्तमः इति प्रसिद्धः। तृतीयः बलाहकः इति ज्ञायते। चतुर्थः पर्वतः द्रोणः, यत्र महानौषधिः वर्तते। पञ्चमः पर्वतः कङ्कः, सः महाप्रभावान्। षष्ठः पर्वतः महिषः, मेघसदृशः। सप्तमः पर्वतः ककुद्मान् इति कथ्यते। प्रजापतिं कारणं कृत्वा, सः एव यथान्यायं सन्ततये प्रवर्तते। तेषां प्रदेशाः नागसमाः शुभाः इति तेभ्यः प्रवक्ष्यामि। बलाहकस्य जिमूतः, द्रोणस्य हरितः स्मृतः। ककुदस्य सुप्रदः नाम, एवं सप्त सप्तधा विभक्ताः। ज्योतिः, शान्तिः, तुष्टा, चन्द्रः, शुक्रः, विमोचनी—एतेषां समीपे शतानि सहस्राणि चान्ये सन्ति। एवं शाल्मलीद्वीपस्य व्यवस्था ते वर्णिता। शाल्मली नाम वृक्षः विस्तीर्णकाण्डः तत्र प्रसिद्धः। विस्तारतः शाल्मली अपि समा, सर्वतः तु न। यथाश्रुतं यथायोग्यं शृणु मम वचनम्। सुरोदकः सर्वतः कुशद्वीपेन परिवेष्टितः। तत्रापि सप्त पर्वताः, तेषां वर्णनं शृणु। तत्र आद्यः पर्वतः, द्वितीयः हेमपर्वतः।