रात्रौ तत्र दिव्यरूपा त्रिपथगा देवी दृश्यते स्म। सा परमदेहे भवस्य पतिता, योगमायया तया निगृहीता। ताभ्यां तु बिन्दुसरो ह्रदः कृतः, येन स बिन्दुसरः प्रसिद्धोऽभवत्। शङ्करस्य विलम्बं चिन्तयन् स मनसा विचिन्तयामास। स तु देवीच्छितं तस्याः कृष्णं मनोऽभिप्रायं च ज्ञात्वा, तस्याः गर्वं विदित्वा, शङ्करः नदीं प्रति कोपितः। तस्मिन्नेव क्षणे, राजानं पुरतः स्थितं दृष्ट्वा, स उवाच—‘अहं पूर्वमेव तेन तुष्टः, नदीकारणात्।’ ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा—‘हे राजन्, सुवर्णनदीं धारय’—इति, भागीरथस्य कृते सा नदी तस्य तपसा तुष्टा। ततः तिस्रः पूर्वदिशं प्रवहन्ति, तिस्र एव पश्चिमं यान्ति। नलिनी, ह्लादिनी, पावनी इत्येताः पूर्वदिशं प्रवहन्ति। सप्तमी तु दक्षिणदिशं भागीरथं अनुगम्य गतवती। एता सप्त हिमाह्वाख्यां भूमिम् उपजीवन्ति, वर्षं चावहन्ति। नानादेशान् प्लावयन्त्यः, यत्र बहवः म्लेच्छाः वसन्ति। शिलीन्ध्राः, कुन्तलाः, चीनाः, बर्बराः, यवनाः, आध्रकाः च तत्र। सिम्हवन्तं त्रिधा विभाग्य, सीता पश्चिमसागरं गता। भद्राः, तुषाराः, लाम्यकाः, बाह्लवाः, पारटाः, खशाः च। दरदाः, कश्मीरसमेता, गान्धाराः, रौरसाः, कुहाः च। सैन्धवाः, रन्ध्रकरकाः, चमठाः, अभीराः, रोहकाः च। गन्धर्वाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, विद्याधराः, नागाः च। तथा किराताः, पुलिन्दाः, कुरवः, भारताः च। सुह्म, उत्तर, वङ्ग, ताम्रलिप्तप्रदेशाः च। सा विंध्यात् प्रत्याहृता, लवणसागरं प्रविष्टा। सा संनिकृष्टान् देशान्, निषधत्रिगर्तप्रदेशौ च सिञ्चयामास। केकराः, औष्टकर्णाः, तथा किराताः च। सागरमण्डलं च, ये च पूर्वदिशं गताः। पुण्यपथाः, पावयप्रदेशः, इन्द्रद्युम्नस्य सरः चात्र। मध्ये सा जानकीं गत्वा, कूथं प्रवराणं च ययौ। ततः नलिनी शीघ्रं पूर्वदिशं गता। सा पूर्वदेशान् सेवमाना, बहून् पर्वतान् विदार्य प्रवहन्ति स्म। मरुस्थलानि, शिलाशैलांश्च गत्वा, विद्याधरान् प्राप्तवती। तेषां नद्यः सरितश्च शतसहस्रशः सन्ति। वक्वौकसाया इति तटे सुरभिवनं प्रसिद्धं तत्र। यज्ञसम्पन्नं, महद्, अनन्तवीर्यपराक्रमं च। एते चत्वारः कुबेरस्य परिचारकाः स्मृताः। धर्मकामार्थेषु परस्परं द्विगुणाः। मुनिबलात् तत्र ज्योतिष्मती अपि विद्यते। निषधस्य शृङ्गे विष्णुपदाख्यं सरः। मेरुं प्रति चन्द्रप्रभाख्यं महत्सरः उदेति।