अनूपाः, तुण्डिकेराः, वितिहोत्राः, अवन्तिवासिनश्च—एते जनाः भारतभूमौ निवसन्ति। अथ पर्वतानां प्रदेशान् तत्र तेषां च वासिनां वर्णनं करिष्यामि। अपप्राः, रणाः, उर्णाः, दर्वाः, सहूहुकाः—एते पर्वतीयजनाः। भारतदेशे चत्वारः युगाः इति मुनयः घोषयन्ति। तेषां स्वरूपं विस्तरेण तव कथयिष्यामि। ततः शिष्यः आह—यथार्थं भारतवर्णनं यत् त्वया कृतम्, तत् सम्यक् वद। किम्पुरुषवर्षे प्लक्षखण्डः विस्तीर्णः, नन्दनवनेन तुल्यः। तत्र पुरुषाः सुवर्णवर्णाः, स्त्रियः च दिव्याप्सरसः इव। तत्र मानवाः शुद्धसुवर्णसम्प्रभाः जाताः। सर्वे किम्पुरुषाः तत्र उत्तमं रसपानं कुर्वन्ति। तत्र मानवाः महारजतः प्रभया जाताः। हरिवर्षे सर्वे पुरुषाः शुद्धइक्षुरसपानं कुर्वन्ति। तथा सर्वे तत्र हृष्टचित्ताः वसन्ति। मध्यप्रदेशः यः पूर्वं उक्तः, सः इलावृतनाम्ना प्रसिद्धः। तत्र चन्द्रसूर्यताराः स्वप्रभया न प्रकाशन्ते। तत्र मानवाः पद्मपत्रगन्धयुक्ताः जन्मनि प्राप्नुवन्ति। ते बुद्धिमन्तः, सुखभोगिनः, पुण्यफलभाजः च। तत्र श्रेष्ठपुरुषाः त्रयोदशसहस्रवर्षपर्यन्तं जीवन्ति। मेरुशिखरात् सर्वदिशासु इलावृतप्रदेशः नवसहस्रविस्तारः। सर्वतः चतुष्कोणः, पात्राकारः। गन्धमादनपर्वतः चतुस्त्रिंशत्सहस्रविस्तारः। पृथिव्याः तले चतुश्चत्वारिंशत्सहस्रवृद्धिः। पूर्वदिशायां माल्यवान् पर्वतः तद्विस्तारः। तेषु मध्ये महमेरुः स्वमात्रया स्थितः। तस्य विस्तारः तद्वदस्ति, दीर्घता एकनियुतमितीति कथ्यते। तेषां दीर्घता क्षीयते, चतुष्कोणरूपेण स्मर्यन्ते। जम्बुनदी जलसमृद्धा, भिन्ना, कृष्णाजीरकवर्णा दृश्यते। तत्र महती नित्यजम्बुवृक्षः 'सुदर्शन' नाम्ना। तस्य वृक्षस्य नाम्ना भूमिः 'जम्बूद्वीप' इति प्रसिद्धा। वृक्षराजस्य उन्नतिः सर्वदिशासु आकाशगामिनी। तस्य फलं मुनिभिः सत्यदर्शिभिः गणितम्। तस्य फलरसः नदीरूपेण प्रवहति। ये जम्बुवृक्षस्य समीपे दृश्यन्ते, तं रसं सदा पिबन्ति। तत्र न तृषा, न श्रान्तिः, न मृत्युः, न निद्रा। सः रसः इन्द्रगोपवर्णः दीप्तिमान् भवति। तस्य स्रवणम् सुवर्णमिव, देवाभरणवत्, उज्ज्वलम्। भगवतः प्रसादेन मृताः भूमिः स्वयं ग्रसति। हेमकूटपर्वते गन्धर्वाः अप्सरससमूहैः सह ज्ञेयाः। मेरुपर्वते त्रयस्त्रिंशद्देवाः यज्ञार्हाः क्रीडन्ति। दैत्यदानवानां मध्ये श्वेतपर्वतः प्रसिद्धः।