शृङ्गवतस्य दक्षिणे, श्वेतस्य चोत्तरे, तत्र महाबलपराक्रान्ताः तेजस्विनो नराः जाताः सन्ति। तेषां दीर्घायुः—एकादशसहस्रवर्षपर्यन्तम्। तस्मिन्नेव देशे महद्वृक्षः लाकुचाख्यः विद्यते, यः षड्रसान्वपि धारयति। शृङ्गवतस्य त्रयो महान् शिखराः विस्तीर्णा उन्नताश्च दृश्यन्ते। तेषां एकं सर्वरत्नमयं, विविधप्रासादैः शोभितं च। तस्मिन्पुण्ये देशे, सिद्धैः सेव्यमाने, कुरवः निवसन्ति। तत्र वृक्षेषु वस्त्राणि भूषणानि च स्वयमेव जायन्ते। तत्र सुरभिवर्णरससम्पन्नं मधु प्रवहति। तत्र षड्रसयुक्तं क्षीरं सदा प्रवहति, अमृतकल्पं च तद् दृश्यते। सर्वऋतुसुखसम्पन्नः, कर्दमरहितः, शुद्धः, शुभश्च स देशः। सर्वे च तत्र कुलसम्पन्नाः, धनाढ्याः, नित्ययुवानश्च। ते दुग्धदायिनीभ्यः गवां क्षीरमपिबन्ति, यद्वै अमृतोपमम्। तेषां स्वभावः, रूपं, स्नेहश्च समाना एव। ते व्याधिशोकविवर्जिताः, नित्यं सुखनिष्ठाश्च। ते महाबलसम्पन्नाः दीर्घायुषः, परस्त्रीष्वनासक्ताः च। एषः देशः तत्त्वदर्शिभिः ज्ञायते—किं वा भूयः वर्णनीयम्? एवं चतुर्दश मनवः पुनः सृष्टौ प्रजापतयः अभवन्। एतत् श्रुत्वा, रोमहर्षणः तानिदं वचनम् अब्रवीत्—“इदानीं मध्यदेशः विविधः, शुभाशुभफलदः। स देशः भारत इति ख्यातः, यत्र एते भारताः निवसन्ति। भाषायाः व्युत्पत्त्या स देशः ‘भारत’ इति स्मृतः। न हि अन्यत्र पृथिव्यां मर्त्यानां कर्म विधीयते। ते च समुद्रेण विविक्ताः, परस्परमगम्याश्च। नागद्वीपः, सौम्यः, गान्धर्वः, वारुणः इति नामानि तेषां। अयं द्वीपः दक्षिणोत्तरदिशोः सहस्रयोजनपरिमितः। पूर्वपश्चिमदिशोः नवसहस्रयोजनविस्तीर्णः। पूर्वे किराताः अन्ते, पश्चिमे यवनाः स्मृताः। ते यज्ञयुद्धवाणिज्येषु प्रवृत्ताः, स्वकर्मनिष्ठाश्च। धर्मार्थकामैः संयुक्ताः, प्रत्येकवर्णः स्वधर्मे प्रवर्तते। अत्रैव मानवकृत्यम् स्वर्गमोक्षार्थं क्रियते। योऽत्र सर्वं जयति, स चक्रवर्तीति कथ्यते। स्वराज्ये यो राज्यं करोति, स राजा इति प्रसिद्धः; एतदपि विस्तारतः कथयिष्यामि। महेन्द्रः, मलयः, सह्यः, शुक्तिमान्, ऋक्षः च पर्वताः। तेषां मध्ये सहस्रशः अन्ये पर्वताः, समीपस्थाश्च। सन्दरोऽग्र्यः पर्वतः, तथैव वैहारः, दुर्दुरश्च। वातान्धमः, नागगिरिः, पाण्डुरः पर्वतः च। पुष्पगिरिः, उज्जयन्तः, रैवतको गिरिः च। अन्ये च तत्र अल्पज्ञाताः, लघ्वायामाः, अल्पजीविनश्च। एतेषां पर्वतानां मध्ये गङ्गा, सिन्धुः, सरस्वती च नद्यः पीयन्ते।