चाक्षुषे मन्वन्तरे प्राचेतसस्य दक्षस्य जन्माभवत्। सः तदा शापेन जातः, इति द्वितीयं जन्म श्रुतम्। प्रथमायां तृतेयायां युगे, वैवस्वतमनोरपूर्वं, तदा एषः शोकः जातः, यतोऽन्तरं वंशयोः अभवत्। तस्मात् शत्रुषु कदापि वैरं न कर्तव्यम्। जीवः कीर्तिं न परित्यजति, अतः पण्डितैः तथा न कर्तव्यम्। यदिह त्वया दक्षसम्बन्धे पृष्टम्, तत्सर्वं कथयामि। पितॄणां पश्चात् देवतानां क्रमशः वर्णनं करिष्यामि। ये पूर्वं देवयामा इति विख्याताः, ते यज्ञपुत्राः। एते स्वायम्भुवस्य मानसपुत्राः शक्ताः इति कथ्यन्ते। स्वायम्भुवस्य सृष्टौ त्रयस्त्रिंशत् मानसपुत्राः उत्पन्नाः। तेषु विभासः, क्रतुः, प्रयातिः, विश्रुतः, द्युतिः, असमः, उग्रदृष्टिः, सुनयः, शुचिश्रवाः, तुरीयः, इन्द्रयुक्, युक्तः, ग्राहविजित्, जरः, विभुः, विभावः, ऋचीकः, दुर्दिहः—एते स्वायम्भुवपुत्राणां सोमपाः आसन्। तेषु इन्द्रः तदा अधिपः आसीत्, सः सर्वान् प्रथमं भोक्ता। सुपर्णाः, यक्षाः, गन्धर्वाः, पिशाचाः, नागाः, राक्षसाश्च—एते स्वायम्भुवस्य अन्तराले अनन्ताः सृष्टाः। तेषां विस्तारः अत्र न कथ्यते, विषयान्तरतया। यानि अतीतानि, तानि वैवस्वतवर्तमाने न दृश्यन्ते। तेषु पूर्वं नागर्षयः आसन्, तेषां नामानि शृणु। अत्रिः, वसिष्ठः, सप्तर्षयः स्वायम्भुवकाले—ज्योतिष्मान्, द्युतिमान्, हव्यः, सवनः, सत्त्रः च। वातवेगा महात्मानः, आदिकाले राजानः, पिशाचाः, मनुष्याः, सुपर्णाः, अप्सरसां गणाश्च—एते सर्वे तदा आसन्। अनन्तनामत्वात् तेषां संख्या कथं ज्ञायेत्? अतीतः कालः, अयनैः, संवत्सरैः, युगैः च बहुधा व्यतीतः। कस्य उत्पत्तिः? कः आरम्भः? किम् स्वरूपम्? का तत्त्वता? किम् नाम? कः आत्मा? किम् तत्त्वं? एतत् सत्यम् वद। सूर्यः उत्पत्तिः उच्यते, क्षणमापकः, संख्यापकः, चक्षुः च। संवत्सरः तस्य स्वरूपम्, तस्य नाम कालविभागैः युक्तम्। कालस्य पञ्चधा विभागं बुध्यस्व। संवत्सरः प्रथमः, परिवत्सरः द्वितीयः, पञ्चमः वत्सरः, सः कालः युगः इति कथ्यते। क्रतुर्नाम अग्निः संवत्सरः इति मन्यते। शुक्लकृष्णपक्षयोः गमनम्, अपाम् साररूपः पक्षी, सप्तधा सप्तधा विश्वं व्याप्य स्थितः। अहंकारात् भीषणः रुद्रः उत्पन्नः, ब्रह्मणा सृष्टः। तस्य यथावर्णितं स्वरूपं त्वां वक्ष्यामि, शृणु समाहितः।