शृणु, भगवन्! ब्रह्मणः स्थानस्थो यो विश्वव्यचा इति प्रसिद्धः सागराग्निः सञ्ज्ञायते। यः च गृहस्थत्वरहितः समीपस्थश्च स्थितः, स शालासुखीयक इति कथ्यते। एते सर्वे शंस्यसुताः द्विजातिभिः समीपस्थापनार्थं स्मृताः। तेषां मध्ये विभुः प्रवाहणश्चाग्नीध्रश्च कीर्त्यन्ते; तथैव अन्यः धिष्ण्यः अपि। होत्रीति यः वह्निः हविर्वाहकः स्मृतः स एव। ततो वैश्वदेवो वह्निः ब्राह्मणश्च शंसिरिति च कथ्यते। यः च आवार्यः वा वाभार्यः इति वैष्ठीयकस्य वह्निः स एव विज्ञेयः। अष्टमः सुद्युः यमार्जालीयसंबद्धः अग्निः इति कथ्यते। स एव आपां मूलं आप्सुनामेति च प्रसिद्धः। स अग्निः अवभृथकर्मणि विज्ञेयः, वरुणेन सह पूज्यते। ज्ञानी जनाः जठरस्थं मृत्युयुक्तमग्निं अग्निपुत्र इति जानन्ति। भीषणः संवर्तकः अग्निपुत्रो मन्युमान् इति स्मृतः। सागरवासिनः पुत्रः दानवैः सहितः एवमवगन्तव्यः। तस्य पुत्रः मांसभक्षकः मृतपुरुषभक्षी वह्निः। ततः, शुद्धः सौरः च गन्धर्वैः आयुरिति च कथ्यते। आयुः नाम्ना स भाग्यवान् प्रणीतेति। पाकोयज्ञेषु यः वह्निः स सहस इति कथ्यते। विविधिः अपि अद्भुताग्नेः पुत्रः इति उच्यते। तस्य विविधेः अर्कः पुत्रः; एते सर्वे अग्नेः पुत्राः। सुरभिः वसुरन्नादः प्रविष्टश्च, यः रुक्रमराट्, एवं प्रसिद्धाः। एवं एते वह्नयः यज्ञेषु प्रणीता इति घोषिताः। पूर्वे स्वायम्भुवे मन्वन्तरे ते वह्नयः तेषां अधिष्ठातृदेवताः आसन्। लोके पूर्वं स्थलेषु अधिष्ठातृदेवताः हविर्वाहकाः आसन्। पूर्वे मन्वन्तरे ये गताः, तैः सह शुद्धयज्ञाः अपि आसन्। एवं एतानि स्थानानि तेषां च अधिष्ठातृदेवताः मया उक्तानि। सर्वेषु मन्वन्तरेषु जातवेदसः लक्षणानि तानि एव। सर्वे प्रजापतयः तेजस्विनः इति कथ्यन्ते। सर्वेषु मन्वन्तरेषु तेषां नामरूपकर्मभिः सह। भविष्यति, अजज्ञाताः वह्नयः अजज्ञातैः देवैः सह भविष्यन्ति। पितॄणां परम्परा पुनः विस्तारतः क्रमशः वर्ण्यते। तस्याङ्गेभ्यः मनुष्याः, असुराः, देवाश्च जाताः। तेषां स्वरूपं पूर्वं उक्तम्; इदानीं संक्षेपेण शृणु। ये आत्मानं पितॄन् अमन्यन्त, ते तस्य पार्श्वात् अभवन्। ऋतवः, पितरः, देवाश्च—एषा वैदिकी शिक्षा। एते पूर्वे स्वायम्भुवे मन्वन्तरे पुण्ये मध्ये च जाताः। तेषां केचन गृहस्थाः, ये यज्ञं न कुर्वन्ति। तेषां ये यजमानाः, ते सोमपाः पितरः। ऋतवः, पितरः, देवाः, एतेषु शास्त्रे निश्चिताः। नभसः नभस्याश्च, यानि भूतानि, अपुदात्दृतात् उत्पादितानि। सहः सहस्याश्च, भीषणाः, अपुदात्दृतात् एव उत्पादिताः। एवं भगवन्, वह्नीनां, पितॄणां, देवतानां च उत्पत्तिः, स्वरूपं, यश्च क्रमः, मया सम्यग् आख्यातम्।