कावेरी, कृष्णवेणा, नर्मदा, यमुनाश्च—एताः पुण्यनद्यः। विपाशा, कौशिकी, शतद्रू, सरयू—एताः अपि तासु समाविष्टाः। एषु सर्वासु, षोडशधा आवासाः पृथक् पृथक् विधिना विनिर्दिष्टाः। कृतिका मध्ये विचरन्ती धिष्णी उत्पन्ना, ताः धिष्ण्यः कथ्यन्ते। एवं, एते नदीनां पुत्राः धिष्ण्येषु एवमुत्पन्नाः। तेषां नामानि यथावत् संक्षेपेण शृणु। तानि जन्मकाले, हवे, विधिवत् यथास्थानम् व्यवस्थितानि। द्वितीयः अध्वर्युः अग्निः, कृशानुः, वेदीमध्ये स्थाप्यते। परिषत् च पवमानः द्वितीयः, एवं सः उल्लिख्यते। ततः, अपकृष्टः अग्निः हव्यवादनः, शामित्रे अग्नौ प्रकटितः। विश्वव्यचा, समुद्राग्निः, ब्रह्मस्थानं प्रसिद्धः। गृहीतेरहितः, समीपस्थितः, शालासुखीयकः इति कथ्यते। एते सर्वे शंसिपुत्राः द्विजैः समीपस्थापनाय स्मृताः। तेषु विभुः, प्रवाहणः, अग्नीध्रः, तद्वत् अन्यः धिष्ण्यः। होत्री नाम अग्निः हविभृत् स्मृतः। ततः वैश्वदेवः अग्निः ब्राह्मणः च शंसिर् इति कथ्यते। आवारि वा वाभारि, वैष्ठीयस्य, तद्वत् विज्ञेयः। अष्टमः सुध्युः अग्निः योमार्जालीयसम्बद्धः इति श्रूयते। सः अप्सुनामन् इति जलानां मूलम् अभिज्ञायते। सः अग्निः अवभृथकर्मणि विज्ञेयः, वरुणेन सह पूज्यते। उदरस्थः मृत्युसंयुक्तः अग्निः, अग्निपुत्रः इति विद्वांसः जानन्ति। भीषणः संवर्तकः, मन्युमत् नाम अग्निपुत्रः स्मृतः। समुद्रवासिनः पुत्रः, असुरैः सह विज्ञेयः। तस्य पुत्रः मांसभक्षी अग्निः, मृतपुरुषान् उपभुङ्क्ते। ततः, शुद्धः सूर्यसम्बद्धः, गन्धर्वैः आयुः इति कथ्यते। आयुस् नाम्ना, शुभः, नीयमानः इति सः उच्यते। पाकयज्ञेषु, साहसः अधिष्ठानाग्निः इति कथ्यते। विविधिः अपि अद्भुताग्नेः पुत्रः इति श्रूयते। विविधेः पुत्रः अर्कः; एते अग्निपुत्राः। सुरभिः, वसुरन्नादः, प्रविष्टः—रुकमराट् इति प्रसिद्धः। एवं, एते यज्ञेषु नीयमानाः अग्नयः उद्घोषिताः। पूर्वे स्वायम्भुवे मन्वन्तरे, तेषां अधिष्ठानदेवताः अग्नयः आसन्। लोके, स्थानानां अधिष्ठानदेवताः पूर्वं हविसंपादकाः आसन्। पूर्वे मन्वन्तरे, ये गताः, तेषां शुद्धयज्ञैः सह अस्तित्वम्। एवं, एतानि स्थानानि तेषां च अधिष्ठानदेवताः मया उद्घोषिताः। सर्वेषु मन्वन्तरेषु, जातवेदसः लक्षणानि तानि एव। सर्वे प्रजापतयः दीप्तिमन्तः इति कथ्यन्ते। सर्वेषु मन्वन्तरेषु, तेषां नामरूपकार्याणि यथायथम्। भविष्यति, अजाताः अग्नयः अजातैः देवैः सह अस्ति। पितृणां अनुक्रमः पुनः विस्तारपूर्वकं क्रमशः वर्ण्यते।