ਦਸ਼ਭਾਗਾਧਿਕਂ ਚਾਪਿ ਭੂਤਾਦਿਪਰਿਮਾਣਕਮ੍
ਭੂਤ ਆਦਿਕ ਦੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਿੱਸੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਦਭੇਦ੍ਯਤਮਂ ਲੋਕੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਪਰਮਾਣੁਵਤ੍
ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਵਾਂਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਾਂ ਪਰਮਾਣੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਤ੍ਪਦ੍ਮਰਜ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਤ੍ਰਸਰੇਣੁ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ऽਪ੍ਯष੍ਟੌ ਸਮਵਾਯਸ੍ਥਾ ਬਾਲਾਗ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ਬੁਧੈਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਲ ਦੀ ਨੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਯੂਕਾष੍ਟਕਂ ਯਵਪ੍ਰਾਹੁਰਙ੍ਗੁਲਂ ਤੁ ਯਵਾष੍ਟਕਮ੍
ਅੱਠ ਜੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਜੌ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਠ ਜੌ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅੰਗੁਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਰਤ੍ਨਿਸ਼੍ਚਾਗੁਲਿਪਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਹ੍ਯੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ
ਇੱਕ ਰਤਨੀ ਇਕੀ ਅੰਗੁਲ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿष੍ਕੁਰ੍ਦ੍ਵਿਰਤ੍ਨਿਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਙ੍ਗੁਲਃ
ਇੱਕ ਕਿਸਕੁਰੁ ਦੋ ਰਤਨੀ ਜਾਂ ਚਾਲੀ ਅੰਗੁਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਗਵ੍ਯੂਤਿਸਂਖ੍ਯਾਯਾਮਾਦਾਨਂ ਧਨੁषਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਗਵਯੂਤੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਨੁ ਦਾ ਮਾਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਨੁषਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਂ ਨਲ੍ਵਮਾਹੁਃ ਸਂਖ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸੌ ਧਨੁ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟੌ ਧਨੁਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਂ ਤੁ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਜੋਜਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਕੋਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਜਾਣੋ।
ਏਤੇਨ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਂऽਤਰੇ
ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੋਜਨ ਰਾਹੀਂ, ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਦਿਵਾਕਰਾਤ੍ਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਸ਼ਤੇ ਚੌਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਸੌ ਉੱਤੇ ਚੰਦ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਾਨ੍ਤਰਮਥੈਕੈਕਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਰਾਤ੍
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਚਰਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਲੋਹਿਤਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਹੈ।
ਉਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਾਤ੍
ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਲੱਖ ਜੋਜਨ ਉੱਚੇ ਸ਼ਨੀ ਹੈ।
ऋषਿਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਭਾष੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਪੁਤ੍ਰੋ ऽਸੌ ਮੇਢੀਭੂਤੋ ਧ੍ਰੁਵੋ ਦਿਵਿ
ਉਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਦੇਵਾਨਾਮਿਜ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰੈਵ ਲੌਕਿਕੀ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਸਾਰੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਦੇਵਯੋਨੀਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਹੇਤੁਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀ ਟਿਕਾਊਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਰੁਵਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਮਹਰ੍ਲੋਕੋ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿਨਃ
ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਮਹਰਲੋਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਲਪ ਭਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵੀਕੋਟ੍ਯਾਂ ਤੁ ਮਹਰ੍ਲੋਕਾਜ੍ਜਨਲੋਕੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਮਹਰਲੋਕ ਤੋਂ ਵੀ ਵੀਹ ਕਰੋੜ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਜਨਲੋਕ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਃ ਸਾਧਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਆਦਿਕ, ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਧ ਹੋਏ ਹਨ।
षਡ੍ਗੁਣਂ ਤੁ ਤਪੋਲੋਕਾਤ੍ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਤਪੋਲੋਕ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੱਕ ਛੇ ਗੁਣਾ ਫਾਸਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਚ੍ਯਵਤੇ ਭੂਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਂ ਯ ਉਪਾਸਤੇ
ਉੱਥੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੇ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਭਾਗਸ੍ਤਤੋਂऽਡਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤ੍ਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਅੰਡੇ ਦੇ ਉੱਚਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚੌਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵ ਸਂਪ੍ਰਚਾਰੋ ऽਸ੍ਯ ਗਤ੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਥਾਂ ਵੀ ਪਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧੋਗਤੀਨਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਕਲ੍ਪਨਾਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।