ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਭੂਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸਂਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤੁ ਪਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਤਾ
ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ 'ਪਰਾੜਧ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਖ੍ਯੇਯਂ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਦृष੍ਟਮਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਾਦ੍ਵਿਭਾष੍ਯਤੇ
ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ 'ਪਰਾੜਧ' ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਂ ਸਿਕਤਾ ਦ੍ਯੇषੁ ਹृष੍ਟਂ ਚਾਨ੍ਯਂ ਤ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਅਨੰਤਤਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਗਿਣਤੀ ਬਿਨਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਹੈ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਹਰ੍षਾਦ੍ਗਦ੍ਗਦਸ੍ਵਰਾਃ
ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਬੋਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਸ੍ਤੁ ਭਗਵਨ੍ਯਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਇਕ ਪਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਪਰੀਮਾਣਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮੀਚ੍ਛਾਮ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿਚ 'ਕ੍ਰੋਸ਼' ਦਾ ਮਾਪ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਥਾਦृष੍ਟਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਭਾਗੋ ਵੈ ਮਹਾਨ੍ਸ੍ਥੂਲੋ ਵਿਭਾष੍ਯਤੇ
ਅਪਰਗਟ ਤੋਂ ਜੋ ਪਰਗਟ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਥੋਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਭਾਗਾਧਿਕਂ ਚਾਪਿ ਭੂਤਾਦਿਪਰਿਮਾਣਕਮ੍
ਭੂਤ ਆਦਿਕ ਦੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਿੱਸੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਦਭੇਦ੍ਯਤਮਂ ਲੋਕੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਪਰਮਾਣੁਵਤ੍
ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਵਾਂਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਾਂ ਪਰਮਾਣੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਤ੍ਪਦ੍ਮਰਜ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਤ੍ਰਸਰੇਣੁ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ऽਪ੍ਯष੍ਟੌ ਸਮਵਾਯਸ੍ਥਾ ਬਾਲਾਗ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ਬੁਧੈਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਲ ਦੀ ਨੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਯੂਕਾष੍ਟਕਂ ਯਵਪ੍ਰਾਹੁਰਙ੍ਗੁਲਂ ਤੁ ਯਵਾष੍ਟਕਮ੍
ਅੱਠ ਜੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਜੌ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਠ ਜੌ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅੰਗੁਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਰਤ੍ਨਿਸ਼੍ਚਾਗੁਲਿਪਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਹ੍ਯੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ
ਇੱਕ ਰਤਨੀ ਇਕੀ ਅੰਗੁਲ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿष੍ਕੁਰ੍ਦ੍ਵਿਰਤ੍ਨਿਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਙ੍ਗੁਲਃ
ਇੱਕ ਕਿਸਕੁਰੁ ਦੋ ਰਤਨੀ ਜਾਂ ਚਾਲੀ ਅੰਗੁਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਗਵ੍ਯੂਤਿਸਂਖ੍ਯਾਯਾਮਾਦਾਨਂ ਧਨੁषਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਗਵਯੂਤੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਨੁ ਦਾ ਮਾਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਨੁषਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਂ ਨਲ੍ਵਮਾਹੁਃ ਸਂਖ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸੌ ਧਨੁ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟੌ ਧਨੁਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਂ ਤੁ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਜੋਜਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਕੋਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਜਾਣੋ।
ਏਤੇਨ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਂऽਤਰੇ
ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੋਜਨ ਰਾਹੀਂ, ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਦਿਵਾਕਰਾਤ੍ਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਸ਼ਤੇ ਚੌਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਸੌ ਉੱਤੇ ਚੰਦ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਾਨ੍ਤਰਮਥੈਕੈਕਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਰਾਤ੍
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਚਰਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਲੋਹਿਤਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਹੈ।
ਉਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਾਤ੍
ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਲੱਖ ਜੋਜਨ ਉੱਚੇ ਸ਼ਨੀ ਹੈ।
ऋषਿਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਭਾष੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਪੁਤ੍ਰੋ ऽਸੌ ਮੇਢੀਭੂਤੋ ਧ੍ਰੁਵੋ ਦਿਵਿ
ਉਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।