ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਦੀਪਰ੍ਚਿषੋ ਯਥਾ
ਉਥੇ ਹੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਹ ਵਾਂਗ, ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਂ ਤਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਭਾਵਨਾਮਯਮ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ,
ਵੈਰਾਜੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵ ਮਨ੍ਤਰੇ षਡ੍ਗੁਣੇ ਤਤਃ
ਵੈਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਛੇ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ,
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਵਾਤ੍ਮਾਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼ੁਦ੍ਧਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਓਮ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਸ੍ਤੇ ਨਾਭਿਭੂਯਨ੍ਤੇ ਭਾਵਤ੍ਰਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਦੁੰਦਵਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵਵਿਜਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ੍ਥਿਤਿਵੈਰਾਗ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ, ਜਿੱਤ, ਰਾਜ, ਥਿਰਤਾ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਂਚਰੇ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਲਯ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ,
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਸਂਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪਲਕ-ਭਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਰ੍षਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਰਂ ਸਨਾਤਨਮੁਪਾਸਤੇ
ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਤਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਾਭ੍ਯਾਸਕृਤਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤੇषੂਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਕਰਮ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸ਼ਰਧਾ ਵੇਦਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਾਪ੍ਮਾਨਮਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਤੇ ਗਾਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਦਯਾਵਨ੍ਤੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਅਕਾਮਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਯੇ ਵੀਰਾਸ੍ਤਪੋਭਿਰ੍ਦਗ੍ਧਕਿਲ੍ਬਿषਾਃ
ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ,
ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯਮਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਨ੍ਨੋ ਨਿਗਦ ਸਤ੍ਤਮ
ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੇ ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਂ ਪਰਸ੍ਯਚ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਾਰਧ ਅਤੇ ਪਰਮ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਵਿਜ੍ਞੇਯਮਾਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ਾਯੁਤਮ੍
ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਦਸ ਲੱਖ ਲੱਖ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਦਸ਼ਪ੍ਰਯੁਤਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਵਾਰੀ ਲੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੁਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਬੁਦਂ ਦਸ਼ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਹ੍ਯਬ੍ਜਂ ਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਵਿਦੁਃ
ਦਸ ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਅਰਬੁਦ ਤੇ ਸੌ ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਅਬਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਖਰ੍ਵਮਿਤਿ ਤਂ ਵਿਦੁਃ
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਦਸ ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਨਿਖਰਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਕੋਟੀਨਾਂ ਪਦ੍ਮਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਪਦਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਗੁਣਿਤਾਨਿ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਵੈ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸਂਖ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕੋਟੀਸਹਸ੍ਰਪ੍ਰਯੁਤਂ ਮਧ੍ਯਮਿਤ੍ਯਭਿਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਕਰੋੜਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਜੋ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਮੱਧਮ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਚਾਪਿ ਪਰਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ 'ਪਰਾੜਧ' ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਵਿਜ੍ਞੇਯਮਯੁਤਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਯੁਤਂ ਪ੍ਰਯੁਤਂ ਤਤਃ
ਉਸ ਤੋਂ 'ਅਯੁਤ' ਜਾਣੋ, ਫਿਰ 'ਨਿਯੁਤ', ਤੇ ਫਿਰ 'ਪ੍ਰਯੁਤ' ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਖਰ੍ਵਂ ਚੈਵ ਨਿਖਰ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕੁਃ ਪਦ੍ਮਨ੍ਤਥੈਵ ਚ
'ਖਰਵ', 'ਨਿਖਰਵ', 'ਸ਼ੰਕੁ' ਤੇ 'ਪਦਮ' ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
ਏਵਮष੍ਟਾਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਗਣਨਾਵਿਧੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਥਾਂ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਸਂਖ੍ਯਾਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ 'ਪਰਾੜਧ' ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਾਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰ ਏਵ ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸਂਖ੍ਯਾਤਃ ਸਂਖ੍ਯਾਯਾ ਮਯਾ
'ਪਰਾ' ਤੇ 'ਪਰਾੜਧ' ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪਰਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਾਵਿਦ੍ਯਾ ਪਰਾ ਧृਤਿਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਹੈ।