ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਤਥਾ ਕੋਟ੍ਯਃ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ
ਤੇ ਬਤੀ ਕ੍ਰੋੜ ਵੀ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਏष ਕਾਲਃ ਪ੍ਲਵਸ੍ਯ ਤੁ
ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਪਲਾਵ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਮਹਾਭੂਤषੁ ਲੀਯਨ੍ਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਃ
ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਮਹਾ-ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਲਿਲੇਨਾਪ੍ਲੁਤੇ ਲੋਕੇ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰਾਲੋਕੇ ਪ੍ਰਦਗ੍ਧੇ ਤੁ ਨੈਸ਼ੇਨ ਤਮਸਾ ਵृਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮਿਟ ਗਈ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲਿਆ,
ਤਾਵਦੇਕਾਰ੍ਮਵੇ ਜ੍ਞੇਯਂ ਯਾਵਦਾਸੀਦਹਃ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਲਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ 번번 ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਯਾਨਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਗਤਿਮਨ੍ਤਿਧ੍ਰੁਵਾਣਿ ਚ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਅਟਲ,
ਅਤੀਤਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਨਾਗਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ, ਸਭ ਹੀ,
ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਚਾਪਿ ਪਰਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਤਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਪਰਾਰਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋ ਪਰਾਰਧ ਵੀ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਘਟਨ, ਇਹ ਸਭ ਸਮਾਂ,
ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਵਿਘਟਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤ੍ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਗੁਣਸਾਮ੍ਯਂ ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਮਹੱਤ ਤੱਤ ਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਸੇਨ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਭੂਯਃ ਕਿਂ ਵਰ੍ਮਯਾਮਿ ਵਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦ੍ਵਰ੍ਣਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਮਹਤੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾ ਵੈਸ਼ੇषਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਆਚੀਰ੍ਣਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਮਲ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸੁਖਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੈਤੇ ਮਨਵਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ
ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਇਜ਼ਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ऋषਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਨਵਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ
ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਪਿਤਰ, ਸਭ ਹੀ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯੈਰ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕੈਃ ਸਹਿਤੈਃ ਸਰੈਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰਾਸ੍ਤੇ ਯਾਵਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਕਦਾਰੀ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਰ੍ਲ੍ਲੋਕੇਤਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਭੋਃ
ਜੋ ਮਹਰਲੋਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵ ਵਜੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਉਸਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸਚੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਲੋਕਾਖ੍ਯਾਨਿ ਤੁ ਯਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯੇषਾਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਰਾਦਯਸ੍ਤੁ ਸਤ੍ਯਾਨ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਲੋਕਾਃ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ
ਭੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤਿਆ ਤੱਕ, ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਲੋਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕृਤਾਨਿ ਤੁ ਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍
ਇਹ ਥਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ੍ਮृਤਾਨ੍ਯਾਵਰ੍ਣਕਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਚਾਰ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਹੇਠਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਨਿ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍
ਜੋ ਥਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਹੋਣ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਾਨ੍ਤਿਕਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਹਾਪ੍ਰਸਂਯਮਾਤ੍
ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕਃ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਭੁਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਲੋਕ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਭੁਵਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੋ ਲੋਕਸ੍ਤਪਃ षष੍ਠੋ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਜਨ ਲੋਕ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਤਪਸ ਲੋਕ ਛੇਵਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।