ਤਤਸ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਭੂਮਿਤ੍ਵਮੁਪਯਾਨ੍ਤਿ ਚ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ਚਕ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਪਾਵਕਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਉਹ ਪਾਵਕ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਬਤ੍ਯਪਃ ਸਮਿਦ੍ਧੋ ऽਗ੍ਨਿਃ ਪृਥਿਵੀਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਜ੍ਵਲਨ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਾਨ੍ਸਂਹਰਤੇ ਦੀਪ੍ਤੋ ਘੋਰਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋ ऽਨਲਃ
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦਹ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਪਾਤਾਲਂ ਵਾਯੁਲੋਕਮਥਾਦਹਤ੍
ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਤੱਕ,
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮਹੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍
ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ,
ਭੂਰ੍ਲੋਕਂ ਚ ਭੁਵਰ੍ਲ੍ਲੋਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਂ ਚ ਮਹਸ੍ਤਥਾ
ਭੂ ਲੋਕ, ਭੁਵਰ ਲੋਕ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਮਹਾ ਲੋਕ ਵੀ,
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇषੁ ਤੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਥਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੋਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਅਯੋਗੁਡਨਿਭਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਹ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਡਲੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਘੋਰਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸਂਵਰ੍ਤਕਾ ਘਨਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੰਵਰਤਕ ਬੱਦਲ ਉਠਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ਵੈਡੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਨਿਭਾਃ ਪਰੇ
ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਵੈਡੂਰੀਆ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਇੰਦਰਨੀਲ ਵਾਂਗ ਨੀਲੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾ ਘਨਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਪੀਤਾਃਪਯੋਧਰਾਃ
ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪੀਲੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਮਨਸ਼ਿਲਾਭਾਸ੍ਤ੍ਵਪਰੇ ਕਪੋਤਾਭਾਸ੍ਤਥਾਂਬੁਦਾਃ
ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਮਨਸ਼ਿਲਾ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਕਬੂਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ।
ਚਾषਪਤ੍ਰਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਦੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਘਨਾ ਦਿਵਿ
ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਅੰਕੜੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਥਲਨਿਭਾ ਘਨਾਃ
ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਰੂਪਾ ਘੋਰਰੂਪਾ ਘੋਰਸ੍ਵਰਨਿਨਾਦਿਨਃ
ਇਹ ਬੱਦਲਾਂ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਜਲਦਾ ਘੋਰਰਾਵਿਣੋ ਭਾਸ੍ਕਰਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਦਲ ਡਰਾਉਣੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਜਲਦਾ ਵਰ੍षਂ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚ ਮਹੌਘਵਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਦਲ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵृष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾਰਿਣਾ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍
ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਸੰਸਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨष੍ਟੇ ਚਾਗ੍ਨੌ ਵਰ੍षਗਤੇ ਪਯੋਦਾਃ ਪਾਵਕੋਦ੍ਭਵਾਃ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਵਕ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ ਬੱਦਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਾਭਿਃ ਪੂਰਯਨ੍ਤੀਮਂ ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਸਵੈਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਦ੍ਰਿਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਤਰਂ ਪੀਤਂ ਜਲਮਨ੍ਨੇषੁ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਪੀਲਾ ਪਾਣੀ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵੇष੍ਟਯਤਿ ਘੋਰਾਤ੍ਮਾ ਦਿਵਿ ਵਾਯੁਃ ਸਮਤਤਃ
ਡਰਾਉਣੀ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਹਵਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਮੇ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰੇ ਵੈ ਨਿਃਸ਼ੇषਃ ਕਲ੍ਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ 'ਕਲਪ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਭੂਮਿਰ੍ਜਲਂ ਖਂ ਚ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚੈਕਾਰ੍ਮਵੇ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਹਵਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਸ੍ਤ੍ਵਥ ਸਾਮੁਦ੍ਰਾ ਆਪੋ ਦੈਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਪਾਣੀ ਸਭ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਗਤਾਗਤਿਕੇ ਚੈਵ ਤਦਾ ਤਤ੍ਸਲਿਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਾਣੀ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਭਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦ੍ਭਾਭਿਰ੍ਭਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਦੀਪ੍ਤਿषੁ
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, 'ਭਾ' ਸ਼ਬਦ ਵਿਅਪਕਤਾ ਤੇ ਚਮਕ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਤ੍ਵੇ ਚੈਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰੇ ਚ ਧਾਤੁਰ੍ਵੈ ਅਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਅਨੇਕਤਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਤੱਤ ਨੂੰ 'ਅਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।