ਸਰ੍ਵੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੁਲ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮਝੋ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਯਾਨਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਗਤਿਮਨ੍ਤਿ ਧ੍ਰੁਵਾਣਿ ਚ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਉਹ ਸਭ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਭੂਤਾਪਵਾਦਿਨੋ ਹृष੍ਟਾ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾ ਭੂਤਵਾਦਿਨਃ
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਪੱਖ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨੀਧ੍ਰਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮਾਗਧਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਅਗਨੀਧ੍ਰ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਤੇ ਮਾਗਧਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁ ਵਾਸਿष੍ਠਃ ਪੌਲਹੋ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵ ਚ
ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਪੌਲਹ ਤੇ ਮੁਕਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਰੁਰ੍ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਗਂਭੀਰੋ ਬੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਕृਤੀ
ਉਰੁਰ, ਗੁਰੂ, ਗੰਭੀਰ, ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਧ, ਸ਼ੁਚਿ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤੀ।
ਸਾਵਰ੍ਣਾ ਮਨਵੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਸਾਵਰਨ ਮਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਭੌਤ੍ਯਸ੍ਯੈਵਾਧਿਪਤ੍ਯੇ ਤੁ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਭੂਤਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਕਲਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਃਸ਼ੇषੇषੁ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤਦਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਿਹ
ਫਿਰ, ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਭਾਰ੍ਗਵਾ ਦੇਵਾ ਅਨ੍ਤੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਤਦਾ
ਇਹ ਸੱਤ ਭਾਰਗਵ ਦੇਵ, ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤृਭਿਰ੍ਮਨੁਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਤਦਾ
ਜਦ ਮਨਵੰਤਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾ ਨਿ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਥਾਨਿਨਾਂ ਤਾਨਿ ਵੈ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਵ੍ਯਤੀਤੇषੁ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੇष੍ਵਿਹ
ਫਿਰ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇੱਥੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਤਾਦ੍ਯਾ ਗਣਾ ਯਤ੍ਰ ਆਯੁष੍ਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਉੱਥੇ, ਅਜਿਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਟੋਲੀਆਂ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਸਸ਼ਰੀਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਜਨਲੋਕੇ ਸਹਾਨੁਗਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਨ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦੇ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਾਦਿष੍ਵਵਸ਼ਿष੍ਟੇषੁ ਸ੍ਥਾਵਰਾਂ ਤੇषੁ ਤੇषੁ ਵੈ
ਬਾਕੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵੇषੁ ਚ ਗਤੇष੍ਵੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਉਪਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਲਪ ਦੇ ਵਾਸੀ ਇਕ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਥਾਪਯਤਿ ਵੈ ਸਰ੍ਗਮਹਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਉਹ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਰਚਨਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਤੇ ऽਹੋਰਾਤ੍ਰਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧਿਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਿਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਤਿਸਂਚਰਃ
ਇਹੀ ਹੈ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼।
ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੇ ਤੁ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਕਰਣਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਨਾ ਸਮੇਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਤਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਾਸਿਨਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਸੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਂਹਰਤੇ ਤਦਾ
ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਤ੍ਮਸ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਪੇਦੇ ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਯਾ ਯਾਨ੍ਯਲ੍ਪਸਾਰਾਣਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਵृਥਿਵੀਤਲੇ
ਉਸ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਾਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ—
ਸਪ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਰਥੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਉਦਤ੍ਤਿष੍ਠਦ੍ਵਿਭਾਵਸੁਃ
ਉਜਲਾ, ਸੱਤ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਬਣ ਕੇ, ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਹਰੀਤਾਰਸ਼੍ਮਯਸ੍ਤਸ੍ਯਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਤਿਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ, ਸੱਤ-ਦਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੌਮਂ ਕਾष੍ਠੇਨ੍ਧਨਂ ਤੇਜੋ ਭृਸ਼ਮਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਦੀਪ੍ਯਤੇ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਲੱਕੜ ਤੇ ਧਨ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਜਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਤਪਤੇ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੋ ਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਪਰਿषਿਚ੍ਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਬਿਨਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਹੀ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪਃ ਪਿਬਨ੍ਯੋ ਵੈ ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਰਵਿਰਂਬਰੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।