ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਵਸਤਿ ਯਦृਚ੍ਛਾਭ੍ਯਾਗਤੋ ਵृषਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਵੱਛਾ ਅਚਾਨਕ ਆਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਂ ਦੀਰ੍ਘ ਤਮਾ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਂ ਤੁ ਸ਼ृਙ੍ਗਯੋਃ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਛੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਤੇ ਡੋਲਦਾ ਹਨੇਰਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵृषਸ੍ਤਂ ਵੈ ਸੁਂਚ ਮਾਂ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰ
ਫਿਰ ਵੱਛਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।'
ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਂ ਵਹਤਾ ਦੇਵਂ ਯਤੋ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਭੂਤਲੇ
'ਮੈਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦੇਨਂ ਜੀਵਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਜੀਵਤ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?'
ਤਤਸ੍ਤਂ ਦੀਰ੍ਘਤਮਸਂ ਸ ਵृषਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਫਿਰ ਵੱਛਾ ਉਸ ਲੰਮੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨ ਜਾਨੀਮਃ ਪੇਯਾਪੇਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
'ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕੀ ਖਾਣਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੀ ਪੀਣਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।'
ਨ ਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਵਯਂ ਵਿਪ੍ਰ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯੇष ਗਵਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
'ਅਸੀਂ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਇਹ ਗਾਂਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਨੁਸ਼੍ਰਵਿਕਯਾ ਗੋਸੁਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍
ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਮਨਸੈਵ ਤਦਾ ਦਧ੍ਰੇ ਤਦ੍ਵਿਧਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਚੇष੍ਟਮਾਨਾਂ ਰੁਦਤੀਂ ਦੈਵਾਤ੍ਸਂਮੂਢਚੇਤਨਃ
ਉਹ, ਰੋਦੀ ਤੇ ਇधर-ਉਧਰ ਫਿਰਦੀ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਗੋਧਰ੍ਮ ਵੈ ਬਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਸ ਹ੍ਯਭ੍ਯਮਨ੍ਯਤ
ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ।
ਭਵਿष੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਵਮਤ੍ਯ ਤਮ੍
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਮ੍ਯਾਗਮ੍ਯਂ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਗੋਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਸ੍ਰੁषਾਮ੍
'ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਮਿਲਣਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ; ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚੋਂ ਪੁੱਤਰੀ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।'
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਨ੍ਧੋ ਵृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦੁਰਨੁष੍ਠਿਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰੂਰੇ ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰਜਾਯਤ
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਠੋਰ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਕੋष੍ਟੇ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਂਭਸਿ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤ੍
ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਕੋ ਬਲਿਰ੍ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਬਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਬਲਿਰ੍ਵੈਰੋਚਨਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਵੈਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ ਵੈ ਵਰੇਣਾਥ ਚ੍ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸ ਵੈ ਬਲਿਮ੍
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ।
ਸਂਤਾਨਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਭਾਗ ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਮਮ ਮਾਨਦ
ਹੇ ਮਹਾਨ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਤੇ ਆਦਰ ਦੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਤੇਨਰ੍षਿਸ੍ਤਥਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਹਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਸਨੇ 'ਇਹ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਅਨ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਸਾ ਦੇਵੀ ਜਗਾਮ ਹ
ਉਸਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषੌ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨ੍ਯਾਮृषਿਰ੍ਵਸ਼ੀ
ਸ਼ੂਦਰ ਜਣਨੀ ਵਿੱਚ, ਵਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਬਣੇ।
ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषੌ ਤੌ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਬਲਿਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਧਰ੍ਮਾਣੌ ਬੁਦ੍ਧੌ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਮਾਵਪਿ
ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਸਿੱਧਾ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਨੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤਸ੍ਤਂ ਤੁ ਮਮੈਤਾਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸਨੇ 'ਨਹੀਂ' ਕਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ, 'ਇਹ ਦੋ ਮੇਰੇ ਹਨ।'
ਅਨ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਚ ਮਾਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸੁਦੇष੍ਣਾ ਮਹਿषੀ ਤਵ
ਮੈਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਤੇਰੀ ਰਾਣੀ,
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਪੁਨਸ੍ਤਮृषਿਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਨਾਮਲਙ੍ਕृਤ੍ਯ ऋषਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ, ਉਸਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।