ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਮਿ ਤੇ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਚ ਭਾਮਿਨੀ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।
ਅਜਸ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਾਭ੍ਯਸ੍ਯ षਡਙ੍ਗਂ ਵੇਦਮੁਦ੍ਗਿਰਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਅੰਤਹੀਨ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਬੋਲਿਆ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਯਥਾਕਾਲੇ ਯਥਾ ਵਾ ਮਨ੍ਯਸੇ ਵਿਭੋ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ।
ਕਾਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਪਿ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸੋ ऽਭ੍ਯਧਾਰਯਤ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ।
ਉਤ੍ਸृਜਨ੍ਤਂ ਤਦਾ ਰੇਤੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਃ ਸੋ ऽਸ੍ਯ ਭਾषਤ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੇਤੋ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਅਮੋਘਰੇਤਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਾਪਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਾਹਮਿਹਾਗਤਃ
ਤੂੰ ਅਮੋਘ ਰੇਤੋ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਉਸ਼ਿਜਸ੍ਯ ਸੁਤਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਂ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਉਸ਼ਿਜ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਮਾਮੇਵਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਮੋਹਾਤ੍ਤਮੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਗ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਕਬਰ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਹਨੇਰਾ ਵੇਖੇਗਾ।'
ਅਥੌਸ਼ਿਜੋ ਬृਹਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰਿਬੌਜਸਾ
ਫਿਰ ਉਸ਼ਿਜ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੋਧਰ੍ਮਂ ਸੌਰਭੇਯਾਤ੍ਤੁ ਵृषਭਾਚ੍ਛਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੋਃ
ਉਸ ਨੇ ਸੌਰਭੇ ਦੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਗਾਂਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਵਸਤਿ ਯਦृਚ੍ਛਾਭ੍ਯਾਗਤੋ ਵृषਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਵੱਛਾ ਅਚਾਨਕ ਆਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਂ ਦੀਰ੍ਘ ਤਮਾ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਂ ਤੁ ਸ਼ृਙ੍ਗਯੋਃ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਛੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਤੇ ਡੋਲਦਾ ਹਨੇਰਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵृषਸ੍ਤਂ ਵੈ ਸੁਂਚ ਮਾਂ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰ
ਫਿਰ ਵੱਛਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।'
ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਂ ਵਹਤਾ ਦੇਵਂ ਯਤੋ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਭੂਤਲੇ
'ਮੈਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦੇਨਂ ਜੀਵਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਜੀਵਤ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?'
ਤਤਸ੍ਤਂ ਦੀਰ੍ਘਤਮਸਂ ਸ ਵृषਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਫਿਰ ਵੱਛਾ ਉਸ ਲੰਮੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨ ਜਾਨੀਮਃ ਪੇਯਾਪੇਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
'ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕੀ ਖਾਣਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੀ ਪੀਣਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।'
ਨ ਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਵਯਂ ਵਿਪ੍ਰ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯੇष ਗਵਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
'ਅਸੀਂ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਇਹ ਗਾਂਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਨੁਸ਼੍ਰਵਿਕਯਾ ਗੋਸੁਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍
ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਮਨਸੈਵ ਤਦਾ ਦਧ੍ਰੇ ਤਦ੍ਵਿਧਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਚੇष੍ਟਮਾਨਾਂ ਰੁਦਤੀਂ ਦੈਵਾਤ੍ਸਂਮੂਢਚੇਤਨਃ
ਉਹ, ਰੋਦੀ ਤੇ ਇधर-ਉਧਰ ਫਿਰਦੀ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਗੋਧਰ੍ਮ ਵੈ ਬਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਸ ਹ੍ਯਭ੍ਯਮਨ੍ਯਤ
ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ।
ਭਵਿष੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਵਮਤ੍ਯ ਤਮ੍
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਮ੍ਯਾਗਮ੍ਯਂ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਗੋਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਸ੍ਰੁषਾਮ੍
'ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਮਿਲਣਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ; ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚੋਂ ਪੁੱਤਰੀ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।'
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਨ੍ਧੋ ਵृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦੁਰਨੁष੍ਠਿਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰੂਰੇ ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰਜਾਯਤ
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਠੋਰ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਕੋष੍ਟੇ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਂਭਸਿ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤ੍
ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਕੋ ਬਲਿਰ੍ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਬਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਬਲਿਰ੍ਵੈਰੋਚਨਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਵੈਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ ਵੈ ਵਰੇਣਾਥ ਚ੍ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸ ਵੈ ਬਲਿਮ੍
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ।