ਵਿਨਯੋ ਨਯਤृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਮਪਿ
ਜੋ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਨਯ; ਤੇਜ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ।
ਆਕਾਸ਼ਪ੍ਰਭਵੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਯੁਪ੍ਰਾਣੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਵਾ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਤੋਂ ਅੱਗ।
ਰਸਾਚ੍ਛੋਣਿਤਸਂਭੂਤਿਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਨ੍ਮਾਸਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਰਸ ਤੋਂ ਲਹੂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲਹੂ ਤੋਂ ਜੋ ਮਹੀਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ੍ਨੋ ਮਜ੍ਜਾ ਸਮਭਵਨ੍ਮਜ੍ਜਾਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਂਭਵਃ
ਅਸਥੀ ਦੀ ਮੱਜ ਤੋਂ ਮੱਜ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੱਜ ਤੋਂ ਵੀਰਜ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਪਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾਵਾਪਃ ਸ ਸੌਮ੍ਯੋ ਰਾਸ਼ਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਰਾਸੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਰ੍ਤ੍ਤਵਂ ਪਾਵਕਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਸੋਮ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਆਰਤਵ (ਮਹਾਵਾਰੀ ਦਾ ਲਹੂ) ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਜਾਣੋ।
ਕਫਵਰ੍ਗੇ ਭਵੇਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਤਵਰ੍ਗੇ ਚ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍
ਕਫ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਲਹੂ।
ਦੇਹਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਦृਦਯਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤੁ ਮਨਸਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਨ ਦਾ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਕਫਃ ਸੋਮੋ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਾਣੋ, ਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਸੋਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤੇ ਗਰ੍ਭੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁਸਂਨਿਭੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਰਕੰਧੂ ਫਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਲਵੇ, ਤਦ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੋ ऽਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਨ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਨੋ ਵ੍ਯਾਨੀਯਤੇ ਯੇਨ ਸਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵਸਂਧਿषੁ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਨ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਾਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮਾਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍
ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ — ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ ਹਨ।
ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਦੇਹਮਾਹੁਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਮਾਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਆਤਮਾ ਹਵਾ ਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਿ ਕੋष੍ਠੋ ऽਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਯਨ੍ਨਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਰੋਸ਼ਨੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਖੋਖਲਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਾਨ੍ਪੁਰੁषਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸृਜਤ੍ਯੇਕਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਦਾ ਹੈ।
ਏष ਨਃ ਸਂਸ਼ਯੋ ਧੀਮਨ੍ਨੇष ਵੈ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੋਏ, ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਵਿष੍ਣੋਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਚਯ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਕਰ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਭੂਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਤਤਾ ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਕੇ ਅਜੋਬਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਹਂ ਵਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਭृਗੁਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧਦੋषੇਣ ਭृਗੁਸ਼ਾਪੇਨ ਮਾਨੁषੇ
ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ—
ਤਸ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਤਨੁਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਅਕਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਭृਗੋਃ ਸ਼ਾਪਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਦੇਵਾਸੁਰਕृਤੇਨ ਚ
ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਕੇ,
ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਵृਤ੍ਤਂ ਦੇਵਾਸੁਰਂ ਕਥਮ੍
ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵਾਸੁਰਂ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਤਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਬਲਿਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਤ੍ਰਯੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਬਲੀ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਰਾਜ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੈਲ ਗਿਆ।
ਯੁਗਾਖ੍ਯਾ ਦਸ਼ ਸਂਪੂਰ੍ਣਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦਵ੍ਯਾਹਤਂ ਜਗਤ੍
ਦਸ ਯੁਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਬਦ੍ਧੇ ਬਲੌ ਵਿਵਾਦੋ ऽਥ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਸੁਦਾਰੁਣਃ
ਜਦ ਬਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਝਗੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।