ਯਃ ਸ਼ੇਤੇਸ਼ਸ਼੍ਵਤਂ ਯੋਗਮਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਤਿਮਿਰਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਚ ਯੋ ਦੈਤ੍ਯਗਣਂ ਚ ਰੂਦ੍ਧਂ ਗਰ੍ਭਾਵਮਾਨੇਨ ਭृਸ਼ਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਣਨ ਵਾਲੀ ਅਵਮਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਰੋਕਿਆ—
ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਸ੍ਯ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਪੁਰੁਹੂਤਮੇਵ
ਸੁਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ—
ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਅਨ੍ਵਾਹਾਰ੍ਯੇਣ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਕਰਮ ਨਾਲ—
ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚੈਵ ਆਵਭृਥ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਛਿੜਕਾਉ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ — ਇਹ ਸਭ ਕਰਣੇ ਹਨ।
ਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਯਜ੍ਞਵਿਧਿਨਾ ਯੋ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਣਿ
ਜੋ ਯਜਨ ਸੁਖ ਲਈ ਯਜਨ ਦੇ ਰੀਤ ਰੂਪ ਕਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਿਯਾਨਿ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਯਜ੍ਞਿਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥਾਨਲਾਨ੍
ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵੀ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ਰਾਜਸੂਯਦੀਨ੍ਪਾਰਮੇष੍ਠ੍ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਰਾਜਸੂਯ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਹੋਏ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾ ਨਿਮੇषਾਃ ਕਾष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਕਲਾਸ੍ਤ੍ਰੈਕਾਲ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਪਲ, ਅੱਖ ਦੀ ਛਪ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਿੰਨ-ਵਾਂਕਾ ਇਕਤਾ।
ऋਤਵਃ ਕਾਲਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਤ੍ਰਿषੁ
ਰੁੱਤਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੋੜ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਮਾਪ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ।
ਮੇਧਾਵਿਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਚ ਪਾਰਣਮ੍
ਬੁਧੀ, ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ।
ਤ੍ਰੈਕਾਲ੍ਯਂ ਤ੍ਰੀਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਿਸ੍ਰੋ ਮਾਤ੍ਰਾ ਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਤਿੰਨ-ਵਾਂਕਾ, ਤਿੰਨ ਕਰਮ, ਤਿੰਨ ਮਾਪ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਣਾਃ ਸृष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਣਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ।
ਗਤਾਗਤਾਨਾਂ ਯੋ ਨੇਤਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਵਿਧੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜੋ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਵਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਦਿਗਨ੍ਤਰਂ ਨਭੋ ਭੂਮਿਰਾਪੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਭਾਵਸੁਃ
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ।
ਯਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੁਯਤੇ ਦੇਵੋ ਯਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤਪਃ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਦਿਸ੍ਤੁ ਯੋ ਦੇਵੋ ਯਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਤਕੋ ਵਿਭੁਃ
ਜੋ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਸੇਤੁਰ੍ਯੋ ਲੋਕਸੇਤੂਨਾਂ ਮੇਧੋ ਯੋ ਮਧ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹੈ।
ਸੋਮਭੂਤਸ੍ਤੁ ਭੂਤਾਨਾਮਗ੍ਨਿਭੂਤੋ ऽਗ੍ਨਿਵਰ੍ਚਸਾਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ।
ਵਿਨਯੋ ਨਯਤृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਮਪਿ
ਜੋ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਨਯ; ਤੇਜ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ।
ਆਕਾਸ਼ਪ੍ਰਭਵੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਯੁਪ੍ਰਾਣੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਵਾ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਤੋਂ ਅੱਗ।
ਰਸਾਚ੍ਛੋਣਿਤਸਂਭੂਤਿਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਨ੍ਮਾਸਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਰਸ ਤੋਂ ਲਹੂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲਹੂ ਤੋਂ ਜੋ ਮਹੀਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ੍ਨੋ ਮਜ੍ਜਾ ਸਮਭਵਨ੍ਮਜ੍ਜਾਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਂਭਵਃ
ਅਸਥੀ ਦੀ ਮੱਜ ਤੋਂ ਮੱਜ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੱਜ ਤੋਂ ਵੀਰਜ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਪਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾਵਾਪਃ ਸ ਸੌਮ੍ਯੋ ਰਾਸ਼ਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਰਾਸੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਰ੍ਤ੍ਤਵਂ ਪਾਵਕਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਸੋਮ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਆਰਤਵ (ਮਹਾਵਾਰੀ ਦਾ ਲਹੂ) ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਜਾਣੋ।
ਕਫਵਰ੍ਗੇ ਭਵੇਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਤਵਰ੍ਗੇ ਚ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍
ਕਫ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਲਹੂ।
ਦੇਹਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਦृਦਯਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤੁ ਮਨਸਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਨ ਦਾ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਕਫਃ ਸੋਮੋ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਾਣੋ, ਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਸੋਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤੇ ਗਰ੍ਭੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁਸਂਨਿਭੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਰਕੰਧੂ ਫਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਲਵੇ, ਤਦ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।