ਊਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਉਹ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ, ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤਕ ਪ੍ਰਲੈ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਪਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਹ੍ਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮ ਏਵ ਚ
ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਸੱਚ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਧਰਮ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦੇਵਾਨृषੀਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮੇਤਾਨਸੁਰੈਃ ਸਹ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਅਤ੍ਯੇਤਿ ਦੇਵਾ ਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਦ੍ਵਲੇਨ ਚ ਮਹਾਸੁਰਾਨ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਹਾ-ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਮਨੁ ਦ੍ਯਾਮਾਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਗਾਦੁਪਰਰਾਮ ਹ
ਜਦ ਉਹ ਨੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾਧਕੈਰृषਿਭਿਃ ਸਹ
ਮਹਾਦੇਵ ਰੁਦਰ ਦੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ—
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਾਨਿ ਤਨੁਭਿਃ ਸਹ
ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਕਲ੍ਪੇष੍ਵਨ੍ਯੇष੍ਵਤੀਤੇषੁ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਲ੍ਪੇ ਤੁ ਤਾਞ੍ਸ਼ृਣੁ
ਪਿਛਲੇ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾ ਸੀਤ੍ਤਤੋਙ੍ਕੇ ऽਸ੍ਯ ਕੁਮਾਰੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਨੀਲ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਕੁਮਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸਹਸਾ ਕੁਮਾਰਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੀਲ ਤੇ ਲਾਲ ਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ—
ਸੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤ੍ਵਂ ਪਿਤਾਮਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਦਿਓ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।'
ਕਿਂ ਰੋਦਿषਿ ਕੁਮਾਰੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
‘ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਕੁਮਾਰਾ?’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋ ऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ
‘ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ,’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗਾ।
ਤृਤੀਯਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪੁਨਃ
‘ਮੈਨੂੰ ਤੀਜਾ ਨਾਮ ਦਿਓ,’ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ।
ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
‘ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਲੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਈਸ਼ਾਨੋ ਦੇਵਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋ ऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ
‘ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ,’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗਾ।
ਪਞ੍ਚਮਂ ਨਾਮ ਦੇਹੀਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਮ੍
‘ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਮ ਦਿਓ,’ ਉਸ ਨੇ ਸਵਯੰਭੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
‘ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਲੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭੀਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋ ऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ
‘ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ,’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗਾ।
ਸਪ੍ਤਮਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
‘ਮੈਨੂੰ ਸਤਵਾਂ ਨਾਮ ਦਿਓ,’ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ।
ਤਂ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਤੁ ਮਾਰੋਦੀਰਿਤਿ ਸੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰੋਂਦੇ ਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਰੋ ਨਾ।’
ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਦੇਵਨਾਮਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਰਰਾਮ ਹ
‘ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ,’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਨਾਮ੍ਨਾਮੇਤੇषਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੇਤਿ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਸੋ।'
ਸੂਰ੍ਯੋ ਜਲਂ ਮਹੀ ਵਾਯੁਰ੍ਵ ਹ੍ਨਿਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ
ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼।
ਤੇषੁ ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਨ੍ਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤੇ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਮ ਰੁਦ੍ਰੇਤਿ ਵੈ ਵਿਭੋ
ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਾਂ 'ਰੁਦ੍ਰ' ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਤੇਜਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਮ੍
ਜਦ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅੱਖ ਬਣ ਗਈ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਯਤਮਸ੍ਤਂ ਯਨ੍ਤਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਰਵਿਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਮੂਰ੍ਯਂ ਨ ਵੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਆਯੁष੍ਕਾਮਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਾ ਤੱਕੇ।
ਉਭੇ ਸਂਧ੍ਯੇ ਹ੍ਯੁਪਾਸੀਨਾ ਗृਣਨ੍ਤਃ ਸਾਮऋਗ੍ਯਜੁਃ
ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ ਸਮੇਂ, ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਮ, ਰਿਗ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।