ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸੋਮਸੌਮ੍ਯਯੋਰ੍ਜਨ੍ਮਕਥਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚषष੍ਟਿਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ, ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿੱਚ 'ਸੋਮਾ ਤੇ ਸੌਮਿਆ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਦਾਨਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਉਹ ਤੇਜਵਾਨ, ਦਾਨੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਆਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਜਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਚ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਨ ਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਅਤੀਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ऽਭਵਤ੍
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦਾ ਕੋਈ ਤੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਰ੍ਵਸ਼ੀ ਵਰਯਾਮਾਸ ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਸਪ੍ਤ षਟ੍ਸਪ੍ਤ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਦਸ਼ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਉਹ ਵਿਰਲੇ ਜੋਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ, ਛੇ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਦਸ ਤੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।
ਅਲਕਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਨਨ੍ਦਨੇ ਚ ਵਨੋਤ੍ਤਮੇ
ਅਲਕਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ,
ਉਤ੍ਤਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਰੂਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਲਾਪਗ੍ਰਾਮਮੇਵ ਚ
ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ,
ਉਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾ ਮਹਿਤੋ ਰਾਜਾ ਰੇਮੇ ਪਰਮਯਾ ਮੁਦਾ
ਉਰਵਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਰਾਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਉਰਵਸ਼ੀ ਚਲੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਸੀ?
ਆਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ਾਪਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਨਿਯਮਂ ਸਾ ਚਕਾਰ ਤੁ
ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵਚਨ ਲਿਆ।
ਦ੍ਵੌ ਮੇषੌ ਸ਼ਯਨਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਸਾ ਤਾਵਦ੍ਧ੍ਯਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਕੋਲ ਦੋ ਮੇਲ਼ੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੀ।
ਯਦ੍ਯੇष ਸਮਯੋ ਰਾਜਨ੍ਯਾਵਤ੍ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਤੇ ਦृਢਃ
ਜੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੱਕਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਸਮਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ ਰਾਜਾ ਪਰ੍ਯਪਾਲਯਤ੍
ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਭਾਏ।
ਵਰ੍षਾਣ੍ਯਥ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਂ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਾਪਮੋਹਿਤਾ
ਫਿਰ ਚੌਂਹਠ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਚਿਨ੍ਤਯਧ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗਾ ਯਥਾ ਸਾ ਤੁ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ
ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇਓ, ਸੋਚੋ ਕਿ ਉਹ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਸੀ—
ਤਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਪਸੁਰ੍ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਸੁਮਹਾਮਤਿਃ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਗੰਧਰਵ,
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵਿਰਹੇਣਾਸੌ ਭ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਤ੍ਵਥੋਰ੍ਵਸ਼ੀਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨੁਪਧਾਵੇਤਿ ਸ ਤਚ੍ਚਕ੍ਰੇ ऽਥ ਤੇ ਦਦੁਃ
ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹੋ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿੱਤਾ।
ਏਕੋ ऽਗ੍ਨਿਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦ੍ਵੈ ਐਲਸ੍ਤਂ ਤ੍ਰੀਨਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਹੀ ਅੱਗ ਸੀ; ਐਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ।
ਦੇਸ਼ੇ ਪੁਣ੍ਯਤਮੇ ਚੈਵ ਮਹਰ੍षਿਭਿਰਲਙ੍ਕृਤੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੋਭਾ ਦਿੱਤੀ,
ਉਤ੍ਤਰੇ ਯਾਮੁਨੇ ਤੀਰੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੇ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ,
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਲੋਕੇ ਵਿਦਿਤਾ ਆਯੁਰ੍ਦ੍ਧੀਮਾਨਮਾਵਸੁਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਆਯੁਸ, ਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਆਵਸੁ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਅਮਾਵ ਸੋਸ੍ਤੁ ਵੈ ਜਾਤੇ ਭੀਮੋ ਰਾਜਾਥ ਵਿਸ਼੍ਵਚਿਤ੍
ਅਮਾਵਸੁ ਤੋਂ ਭੀਮ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਚਿਤ।
ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤੁ ਕਾਞ੍ਚਨਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਹੋਤ੍ਰੋ ऽਭੂਨ੍ਮਹਾਬਲ
ਕਾਂਚਨ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੁਹੋਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਪ੍ਰਤਿਗਤ੍ਯ ਤਤੋ ਗਙ੍ਗਾ ਵਿਤਤੇ ਯ੫ਕਰ੍ਮਣਿ
ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਗੰਗਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਏ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈ।
ਗਙ੍ਗਯਾ ਪ੍ਲਾਵਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਗੰਗਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਾ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ,
ਤਦਾਰਾਜਰ੍षਿਣਾ ਪੀਤਾਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਰਰ੍षਯਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਗੰਗਾ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—
ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪੌਤ੍ਰੀਂ ਤੁ ਕਾਵੇਰੀਂ ਜਹ੍ਨੁਰਾਵਹਤ੍
ਜਹਨੂ ਨੇ ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਕਾਵੇਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ।
ਕਾਵੇਰੀਂ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਜਹ੍ਨੁਭਾਰ੍ਯਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍
ਕਾਵੇਰੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਜਹਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।