ਕਥਂ ਸੀਤਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨ ਕृष੍ਯਮਾਣ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਕਿਵੇਂ ਯਸ਼ਵਾਨੀ ਸੀਤਾ ਹਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਨਮੀ?
ਅਗ੍ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕृष੍ਯਮਾਣੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਅਗਨਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੌਰਾਨ, ਹਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸੀਰਧ੍ਵਜਾਨੁਜਾਤਸ੍ਤੁ ਭਾਨੁਮਾਨ੍ਨਾਮ ਮੈਥਿਲਃ
ਸੀਰਧਵਜ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਭਾਨੁਮਾਨ ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਨੁਮਤਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਪਤਾਪਵਾਨ੍
ਭਾਨੁਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਊਰ੍ਜਵਹਾਤ੍ਸਨਦ੍ਵਾਜਃ ਸ਼ਕੁਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ
ਊਰਜਵਹਾ ਤੋਂ ਸਨਦਵਾਜ਼ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਸੀ।
ਸੁਤੋਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਃ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ
ਸੁਤੋਪਸ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੁਤੋਪਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਸੀ।
ਵਿਜਯਸ੍ਯ ਕ੍ਰਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰ- ਕ੍ਰਤੋਸ਼੍ਚ ਸੁਨਯਃ ਸ੍ਮਤਃ
ਵਿਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਤੁ ਸੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਤੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਯਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧृਤੇਸ੍ਤੁ ਬਹੁਲਾਸ਼੍ਵੋ ऽਭੂਦ੍ਬਹੁਲਾਸ਼੍ਵਸੁਤਃ ਕृਤਿਃ
ਧ੍ਰਿਤਿ ਤੋਂ ਬਹੁਲਾਸ਼ਵ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਬਹੁਲਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਿ ਸੀ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਮੈਥਿਲਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸੋਮਸ੍ਯਾਪਿ ਨਿਬੋਧਤ
ਇਹ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਸੋਮਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਸੁਣੋ।
ਏਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਭਾਗੇ ਤृਤੀਯੇ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਨਿਮਿਵਂਸ਼ਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿੱਚ, ਨਿਮਿ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਚੌਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਵੇਨੌਜਸਾ ਵृਤਃ
ਉਥੇ ਅਤ੍ਰਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਸੀ।
ਕਾष੍ਠਕੁਡ੍ਯਸ਼ਿਲਾਭੂਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਲੱਕੜ, ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਹਨ।
ਸੋਮਤ੍ਵਂ ਤਨੁਰਾਪੇਦੇ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾ ਮਸ੍ਰਵਤ੍ਸੋਮੋ ਦਸ਼ਧਾ ਦ੍ਯੋਤਯਨ੍ ਦਿਸ਼ਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੋਮ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ, ਦਸ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸਮੇਤ੍ਯ ਧਾਰਯਾਮਾਸੁਰ੍ਨ ਚ ਤਾਃ ਸਮਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍
ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
ਪਪਾਤ ਭਾਸਯਂਲ੍ਲੋਕਾਞ੍ਛੀਤਾਂਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵਨਃ
ਉਹ ਠੰਢੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤਃ ਸਹਾਭਿਃ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ਨਿਪਪਾਤ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਠੰਢੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਰਥਮਾਰੋਪਯਾਮਾਸ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਾਜਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਰਥੇ ऽਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇਤਿ ਨਃਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ।
ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਾਨਸਾਃ ਸਪ੍ਤ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ऋਗ੍ਭਿਰ੍ਯਜੁਰ੍ਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਰਥਰ੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਸੈਰਪਿ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਅਥਰਵ-ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਕਈ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਆਪ੍ਯਾਯਮਾਨਂ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਭਾਵਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿੜਾਇਆ।
ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ऽਤਿਯਸ਼ਾਸ਼੍ਚਕਾਰਾਭਿਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕਤਾਲੀ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦਿਖਾਈ।
ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤੇਜਸਾ ਖਂ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯੁਤ
ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਉੱਗੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਪੋष੍ਟਾ ਹਿ ਭਗਵਾਨ੍ਸੋਮੋ ਜਗਤੋ ਹਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਸੋਮ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਵਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸਮਾਨਾਂ ਨਵਤੀਰ੍ਦਸ਼
ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਤੇ ਦਸ ਦਿਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਿਭੁਸ੍ਤਾਸਾਂ ਮੁਦਾ ਸੋਮਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਃਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਸੋਮ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬੀਜੌषਧੀਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਮਪਾਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਲੋਕਾਨ੍ਵੈ ਭਾਵਯਾਮਾਸ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਤਪਤਾਂ ਵਰਃ
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣ ਲੱਗਾ।