ਅਧ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵੇਦਾਞ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਤੋ ऽਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਹ੍ਲਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਃਸ਼ੇषਾਨ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਨृਪਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਵਸਿष੍ਠਂ ਸ਼ਰਣਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ਼ਰਣੈषਿਣਃ
ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਾਸ ਆਏ।
ਸਗਰਂ ਵਾਰਯਾਮਾਸ ਤੇषਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਭਯਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੈ-ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਘਾਨ ਧਰ੍ਮਂ ਵੈ ਤੇषਾਂ ਵੇषਾਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਯਵਨਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਂਬੋਜਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਯਵਨ ਅਤੇ ਕਾਂਬੋਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲਏ।
ਨਿਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵषਟ੍ਕਾਰਾਃ ਕृਤਾਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ 'ਵਸ਼ਟ' ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਮਹਿषਿਕਾ ਦਾਰ੍ਵਸ੍ਛੋਲਾਃ ਖਸ਼ਾਸ੍ਤਥਾ
ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਛੂਹੇ ਨਾਲ ਮਹਿਸ਼ਿਕ, ਦਾਰਵ, ਸ਼ੋਲਾ ਅਤੇ ਖਸ਼ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ।
ਵਸਿष੍ਠਵਚਨਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਗਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਨੇ—
ਅਸ਼੍ਵਂ ਵੈ ਚਾਰਯਾਮਾਸ ਵਾਜਿਮੇਧਾਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ ਘੋੜਾ ਚਰਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵੇਲਾਸਮੀਪੇ ऽਪਹृਤੋ ਭੂਮਿਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਃ
ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਘੋੜਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਆਸੇਦੁਸ਼੍ਚ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਖਨਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਮਹਾਰ੍ਮਵੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਖੱਡ ਵਿਚ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਵਿष੍ਣੁਂ ਕਪਿਲਰੂਪੇਣ ਹਂਸਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਪਿਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਤੇ ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਾਰਾਏਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਦਗ੍ਧਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤ੍ਵਵਸ਼ੇषਿਤਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਗਏ, ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਹੀ ਬਚੇ।
ਸ਼ੂਰਃ ਪਞ੍ਚਜਨਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ਕਰਾਃ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਪੰਜਜਨ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁਲ ਨਿਵੇਕ ਬਣੇ।
ਅਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਾਜਿਮੇਧਸ਼ਤਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਰੋ ऽਸ਼੍ਵਮਾਦਾਯ ਵਵਨ੍ਦੇ ਸਰਿਤਾਂਪਤਿਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਂ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕਂ ਸੋ ऽਸ਼੍ਵਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਹ ਯਗ ਦਾ ਘੋੜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ—
षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਗ੍ਧਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਰੁषਾ ਵਿਭੋ
ਉਸ ਦੀ ਰੁਸ ਨਾਲ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਗਏ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ षष੍ਟਿਸ੍ਤੁ ਇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ।
ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ षष੍ਟਿਸਾਹਸ੍ਰਾ ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਵਾ ਵਦ
ਦੱਸੋ, ਉਹ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ?
ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਿਦਰ੍ਭਦੁਹਿਤਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ।
ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਦੁਹਿਤਾ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ
ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੌੰਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।
ਏਕਾ ਜਨਿष੍ਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਂਸ਼ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਹੀ ਇਕਲੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚਾਹਿਆ ਗਿਆ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ।
ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਪੁਤ੍ਰਮੇਕਕਮ੍
ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ।
षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੁਪਰ੍ਣਭਗਿਨੀ ਤਥਾ
ਗਰੁੜ ਦੀ ਭੈਣ ਸੁਪਰਣਾ ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।
ਅਥ ਕਾਲੇ ਗਤੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ।
ਸੁਮਤਿਸ੍ਤ੍ਵਪਿ ਜਜ੍ਞੇ ਵੈ ਗਰ੍ਭਤੁਂਬਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਵੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਘੜੇ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਜਣਿਆ।
ਘृਤਪੂਰ੍ਣੇषੁ ਕੁਂਭੇषੁ ਤਾਨ੍ਗਰ੍ਭਾਨ੍ਯਦਧਾਤ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਗਰਭ ਘੀ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਤਤੋ ਨਵਸੁ ਮਾਸੇषੁ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ।