ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮੇਵ ਕਲਯਾਚੋਪਾਦਾਨਾਰਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਕਲਾ ਨਾਲ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਚ੍ਚਰਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰਾਰੂਢਾਤਥਾਯਾष੍ਟਸ੍ਵਰਾਤਥਾ
ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ।
ਏਕਾਨ੍ਤਰਂ ਚ ਹ੍ਯੇਤੇਵੈਤਮੇਵਸ੍ਵਰਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਬਦਲ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਅਲਙ੍ਕਾਰਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵੈਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਗਹਣੇ ਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਵਿਕਾਰੋ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸ੍ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣावट, ਮਾਪ, ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਯਥਾਤ੍ਮਨੋ ਹ੍ਯਲਙ੍ਕਾਰੋ ਵਿਪਯਸ੍ਤੋ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਗਹਣਾ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਨਾਨਾਭਰਣਸਂਯੋਗਾ ਯਥਾ ਨਾਰ੍ਯਾ ਵਿਭੂषਣਮ੍
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਔਰਤ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਨ ਪਾਦੇ ਕੁਣ੍ਡਲਂ ਦृष੍ਟਂ ਨ ਕਣ੍ਠੇ ਰਸਨਾ ਤਥਾ
ਪੈਰ 'ਤੇ ਕਦ ਵੀ ਕੁੰਡਲ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਗਲ੍ਹ 'ਤੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੋ ऽਪ੍ਯਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਾਗਂ ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਜੇ ਗਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣਂਪਰ੍ਯਵਸ੍ਯਾਪਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਕਾ ਮਪਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼ੀਤਿਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਤਪਵਦੈਵਤਮ੍
ਤੇਈ ਠੰਢੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਯੋਰ੍ਵਿਭਾਗੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਲਾਵਣ੍ਯੇ ਮਾਰ੍ਗਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਖਰੀਅਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤੋ ਚ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਰਪਦਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਲਟਾਅ ਅਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣਾ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਮਂਮਧ੍ਯਮਞ੍ਚੈਵਧੈਵਤਂ ਤੁ ਨਿषਾਦਤਃ
ਪੰਜਵਾਂ, ਮੱਧਲਾ ਅਤੇ ਧੈਵਤ, ਨਿਸਾਦ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵੇਵ੍ਦ੍ਯਪਰਤੁਕਿਂਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਯਮੁष੍ਣਨ੍ਤਿਕਸ੍ਯਤੁ
ਦੋ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਗਰਮਾਂ ਨਾਲ।
ਪਦਸ੍ਯਾਤ੍ਯਯਰੂਪਨ੍ਤੁਸਪ੍ਤਰੂਪਨ੍ਤੁਕੌਸ਼ਿਕੀਮ੍
ਸੁਰ ਦੀਆਂ ਅਤਿ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਸੱਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਵੀ।
ਏषਚੈਵਕ੍ਰਮੋਦ੍ਦਿष੍ਟੋਮਧ੍ਯਮਾਂਸ਼ਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਃ
ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਮੱਧਮ ਦੇ ਮੱਧਲੇ ਭਾਗ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਰਙ੍ਕਾਰ੍ਯਂਸਪ੍ਤਰੂਪਞ੍ਚਕੌਸ਼ਿਕੀ
ਫਿਰ, ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਮਾਸਮਾਤ੍ਰਾਣਾਭਿਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਮਾਪਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾਹਤਾਨੋਪਿਡਕੇਯਤ੍ਰਮਾਯਾਂਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਖ੍ਯਾਪਨੋਪਹੂਤਾਂਵੈਤਤ੍ਰਪਾਨਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਹ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ 'ਸੰਖਿਆ-ਪਾਨ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਮष੍ਠਤੀਟਤੀ ਨਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚਾਪਰਾਨ੍ਤਿਕੈਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸ਼ਟਤੀਟਤੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਰਂ ਚੈਵਮਦ੍ਰਵਤ੍ਪਾਵਮਦ੍ਰਕੌ
ਚੌਥੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਨਾ ਪਿਘਲਿਆ ਤੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਨੁਯੋਗਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਿष੍ਯਤੇ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਦੂਜਾ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਬੁੱਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਕਤ੍ਵਂ ਮੁਨੁਯੋਗਸ੍ਯ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਯਦ੍ਯਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੁਨੀ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਇਕਤਾ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਤਿਸृਣਾਂ ਚੈਵ ਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਵृਤ੍ਤੌ ਵृਤ੍ਤੇ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰਤੀਆਂ ਵਿਚ, ਕਰਤੀ ਅਤੇ ਗੋਲ ਵਿਚ, ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਸ੍ਯਨਾਸੁਤਰਾਚੈਵ ਸ੍ਵਰਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਭਾਰ੍ਗਵਚਰਿਤੇ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੀ ਤੀਜੀ ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦ ਭਾਰਗਵ ਚਰਿਤ ਵਿਚ ਗਾਂਧਰਵ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਦृਤਾ ਪੁਣ੍ਯਜਨੈਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਸਾਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀ
ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਨਿਬਧ੍ਯਮਾਨਂ ਨਾਰਾਚੈਰ੍ਵਿਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਡਰ ਕਰ ਭੱਜ ਪਈਆਂ।