ਆਜਗਾਮ ਯੁਵਾ ਚੈਵ ਸ੍ਵਾਂ ਪੁਰੀਂ ਯਾਦਵੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭੋਜਵृष੍ਣ੍ਯਨ੍ਧਕੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਾਂ ਵਸੁਦੇਵਪੁਰੋਗਮੈਃ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਵਲੋਂ, ਵਸੁਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਸ਼ਿਖਰਂ ਮੇਰੋਸ੍ਤਪਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਾਂ ਕਥਾਮृषਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਕ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ।
ਏਤਚ੍ਛੁਸ਼੍ਰੂषਮਾਣਾਨ੍ਨੋ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਵਦ ਚੈਵ ਹਿ
ਅਸੀਂ ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਗਾਂਧਰਵ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਨ ਚ ਰੋਗਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਤਸ੍ਯ ਹ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਤਤੋ ऽਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਓ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਸੱਚੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਾਨਾਸ਼੍ਚੈਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਿਤ੍ਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਵੰਜਾ ਸੁਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਰਮੰਡਲ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧੈਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਥਾ ਚਾਪਿ ਨਿषਾਦਕਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧੈਵਤ ਤੇ ਨਿਸਾਦਾ ਸੁਰ ਵੀ ਜਾਣੋ।
ਸੌਵੀਰਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਗ੍ਰਾਮਾ ਹਰਿਣਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ
ਸੌਵੀਰਾ, ਮੱਧਯਮ ਤੇ ਗ੍ਰਾਮਾ ਸੁਰ, ਹਰੀਣਾ ਵੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਨਗ੍ਨਿਂ ਚ ਪੌषਾ ਵੈ ਦੇਵ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਞ੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਃ
ਨਗਨਿ ਤੇ ਪੌਸ਼ਾ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇ ਕਾਂਚਾ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਜਾਣੋ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਮਨ੍ਦ੍ਰਾ ਰਜਨੀ ਤਥਾ ਵਾਚੋਨ੍ਨਰਾਯਤਾਃ
ਉੱਤਰ ਦੀ ਮੰਦਰਾ, ਰਜਨੀ ਅਤੇ ਉਣਨਰਾਯਤਾ ਸੁਰ ਵੀ ਹਨ।
ਗਾਨ੍ਧਾਰਗ੍ਰਾਮਿਕਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਨਾ ਨਿਬੋਧਤ
ਗਾਂਧਾਰ, ਗ੍ਰਾਮਿਕਾ ਤੇ ਸ਼ਿਆਮਾ ਸੁਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਵੀ ਜਾਣੋ।
ਯਵਰਾਤਸੂਯਸ੍ਤੁ षष੍ਠਵਤ੍ਤੁ ਸੁਵਰ੍ਮਕਮ੍
ਯਵਰਾਤਸੂਯਾ ਛੇਵਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਵਰਮਕਾ ਵੀ।
ਨਾਗਯਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਯਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਤਦ੍ਗੋਤ੍ਤਰਤਥੈਵ ਚ
ਵਿਦਵਾਨ ਨਾਗ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾ ਸੁਰ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਧਰੇਣ੍ਯੈਵ ਸਂਤਕੋਕਿਲਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਸੂਰਿਆਕਾਂਤਾ, ਧਰੇਣਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤਕੋਕਿਲਾ ਸੁਰ ਵੀ ਹਨ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰਮਰ੍ਧਸਾਵਿਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਮੇਵ ਚ
ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਤੇ ਸਰਵਤੋਭਦ੍ਰ — ਇਹ ਸਭ ਹਨ।
ਅਲਂਬੁषੇਸੇष੍ਟਮਥੋ ਵਿष੍ਣੁਵੈਣਵਰਾਵੁਭੌ
ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਵੈਨਵ — ਦੋਵੇਂ ਵੀ।
ਹਤੋਤ੍ਸृष੍ਟੋ ਵਿਜਾਨੀਤ ਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਮੇਵ ਚ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਕੰਧਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਲਂਬੁਸੇष੍ਟਸ੍ਯ ਤਥਾ ਨਾਰਦਪ੍ਰਿਯ ਏਵ ਚ
ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਵਿਕਲੋਪਨੀਤਵਿਨਤਾਸ਼੍ਰੀਰਾਖ੍ਯੋ ਭਾਰ੍ਗਵਪ੍ਰਿਯਃ
ਵਿਕਲੋਪਾ, ਜੋ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਰਾਖਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਸਸੌਵੀਰਾਂ ਸੁਸੋਵੀਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਹ੍ਯਪਗੀਯਤੇ
ਸਸੌਵੀਰਾ ਅਤੇ ਸੁਸੌਵੀਰਾ — ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਰਿਦੇਸ਼ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹਰਿਣਸ੍ਯਾਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਹਰੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਹਰੀ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
ਕਰੋਪਨੀਤਾ ਵਿਵृਤਾਵਨੁਦ੍ਰਿਃ ਸ੍ਵਰਮਣ੍ਡਲੇ
ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਖੁਲ ਕੇ, ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ।
ਮਨੁਦੇਸ਼ਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾਸ਼ੁਦ੍ਧਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਮਨੁ ਦੇਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਮੂਰਛਨਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਵਿੱਚ।
ਸਾਵਸ਼੍ਰਮਸਮਾਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾ ਅਨੇਕਾਪੌਰੁषਾਨਖਾਨ੍
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਯਤਨ ਵੀ ਬਰਾਬਰ, ਬਹੁਤ ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਅ-ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣ ਹਨ।
ਤਾਨਿ ਉਤ੍ਤਰ ਮਦ੍ਰਾਂਸਪਦ੍ਗਦੈਵਤਕਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਮਦਰਾ, ਪਦਗਦੈਵਤ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਮੋਦੁਤ੍ਤਰਮੈਦ੍ਰੋਯਦੇਵਤਾਸ੍ਯਾਦ੍ਰੁਵੇਨ ਚ
ਤਮੋਦੁੱਤਰ, ਮੈਦਰੋਯਾ ਦੇਵਤਾ, ਤੇ ਸਿਆਦਰੂ ਵੀ।
ਸ੍ਯਾਦਿਜਮੂਰ੍ਛਨਾਹ੍ਯੇਚ ਪਿਤਰਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਤਾਃ
ਮੂਰਛਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਉਪੈਤਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਜਾਨੀ ਯਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਯਚ੍ਛਿਕਰਾਸਭਾ
ਇਹ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਗਧਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।