ਯਃਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਬਣਾਏ ਸਨ।
ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦੀ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਤ੍ਵष੍ਟੁਰ੍ਵਿਰੋਚਨਾ
ਪ੍ਰਹਲਾਦੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਰੋਚਨਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਅਚਾਰਯ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ,
ਸੁਰੇਣੁਰਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸ੍ਵਸਾ ਤਸ੍ਯ ਯਵੀਯਸੀ
ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੁਰੇਣੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਸੂਤ ਸਾ ਮਹਾਭਾਗਂ ਮਨੁਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਕismet ਵਾਲੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਤੁ ਗਤ੍ਵਾ ਕੁਰੂਨ੍ਦੇਵੀ ਵਡਵਾ ਰੂਪਧਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਪ੍ਰਾਸੂਤ ਸਾ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਕਿਲ
ਉਥੇ, ਉਸ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਇਤ੍ਯੇष ਵਿਵਸ੍ਵਾਨੁਦਿਤੋ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਵਸਵਤ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ?
ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਸਰ੍ਵਂ ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍
ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਗਰ੍ਭਵਧਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਵਿਦ੍ਰੁਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਜਦ ਗਰਭ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਤੇ ਉਲਝਿਆ ਫਿਰਿਆ।
ਨੈਤਨ੍ਨ੍ਯੂਨਂ ਭਵਾਦਣ੍ਡਂ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਾਨਘ
ਇਹ ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਮਾਨ੍ਵਰ੍ਥਮੁਦਾਹਰਨ੍
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਸਵਿਤੁਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰੀਨ੍ਪੁਨਃ
ਸਵਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਮੁੜ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਂ ਤਥੈਵੈਤੇ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਹੋਰ, ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਸਂਜ੍ਞਾਭਵਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ
ਸੰਜਨਾ, ਜੋ ਤਵਸ਼ਟਰੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਸਾ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਗਵਤੋ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯਾਤਿਤੇਜਸਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਅਜਾਨਨ੍ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਆਖਿਆ।
ਯੇਨਾਪਿ ਤਾਪਯਾਮਾਸ ਤ੍ਰੀਲ੍ਲੋਙ੍ਕਾਨ੍ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਮਜਃ
ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵੌ ਸੁਤੌ ਤੁ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌਂ ਕਨ੍ਯੈਕਾ ਵਿਦਿਤੈਵ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ ਸੀ।
ਤਤੋ ਯਮੋ ਯਮੀ ਚੈਵ ਯਮਜੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਫਿਰ ਯਮ ਤੇ ਯਮੀ, ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵਾਂ, ਜਨਮੇ।
ਅਸਹਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਕਾਂ ਛਾਯਾਂ ਸਵਰ੍ਣਾਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਪੁਨਃ
ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਿ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਛਾਂ ਬਣਾਈ।
ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸਂਜ੍ਞਾਮਭਾषਤ
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਪਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸ੍ਵਮੇਵ ਭਵਨਂ ਪਿਤੁਃ
ਮੈਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
ਇਮੌ ਚ ਬਾਲਕੌ ਮਹ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਇਹ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਮੇਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਮੇਰੀ ਹੈ।
ਇਮੌ ਚ ਬਾਲਕੌ ਮਹ੍ਯਂ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤਥਾ ਚ ਸਾ
ਇਹ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਮੇਰੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਇਆ।
ਪਿਤਾ ਤਾਮਾਗਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਂਜ੍ਞਾਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਪਿਉ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਗਮਦ੍ਵਡਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਰੂਪਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ
ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਤੁ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਂ ਸਂਜ੍ਞੇਯਮਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਤਾਮ੍
ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਜ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਜਨਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਜਸ੍ਯ ਮਨੋਸ੍ਤੁਲ੍ਯੌ ਸਾਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਤੁ ਤੌ ਪ੍ਰਭੂ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੇ ਮਨੂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਦਰਸ਼ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਬਲਵਾਨੋ।