ਕਿਙ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਯਾਤ੍ਰੇਤਿ ਮਮ ਡੋਲਾਯਤੇ ਮਨਃ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਇੱਥੇ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਤਨ੍ਨਚ੍ਯਾਵਯਤੇ ਸਤ੍ਯਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ
ਪਰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਤੋਂ ਹਟਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮ ਏਵ ਮਹਾਂਸ੍ਤੇਨ ਚਰਿਤਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਵੱਡੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡਾ ਚਲਣ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਮਨੁਦ੍ਰੁਤ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ ਧਰ੍ਮਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਉਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ।
ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਚਚੌ ਰਾਜਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਃ ਸਰਿਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਮਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਪਰਂ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤ੍ਯੁਸ੍ਤੀਰਂ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਆਕਰਂ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਯਮਾਣਮਨਾਰਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਦੁष੍ਪਾਰਪਾਰਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਵਿਧਗ੍ਰਹਸਂਹਤਿਮ੍
ਉਹ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਆਤ੍ਮਾਨਮਿਵ ਚਾਤ੍ਮਤ੍ਵੇ ਨ੍ਯਕ੍ਕृਤਾਖਿਲਮੁਦ੍ਧਤਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਕੰਮਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਸੀ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਚਪਲੋਤ੍ਤੁਗਤਰਙ੍ਗਸ਼ਤਮਾਲਿਨਮ੍
ਉਹ ਦਰਿਆ ਬੇਹੱਦ ਚਲਾਕ ਤੇ ਉੱਛਲਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਲਹਰੀਸ਼ਤਫੇਨੌਘਸੋਭਿਤਮ੍
ਸੈਂਕੜੇ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਫੇਨ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਸਂਸੇਵ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਰਲੈਰ੍ਲਹਰੀਕਣਸ਼ੀਤਲੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਖੇਡਦੀਆਂ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਠੰਢੇ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਰਮੇ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਃ ਪ੍ਰਚੇਤਸਮ੍
ਮਹਾਂਬਲਵਾਨ ਨੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਥੱਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਮੇਘਗਂਭਿਰਯਾ ਵਾਚਾ ਵਰੁਣਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਧृਙ੍ਮਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚੇਤੋ ਦੇਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾ।
ਨ ਚਚਾਲ ਨਿਜਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਨृਪ ਧੀਰਤਰਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ।
ਨ ਦਦੌ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਤਿਵਾਚ੍ਯਂ ਚ ਨਾਭ੍ਯਧਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮਿਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਵਿਦੁषਾ ਸਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਵਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਚੁਕੋਪ ਤਮਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ।
ਨਿਸ੍ਤੋਯਮਰ੍ਣਵਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਯੇष ਰੁषਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸ਼ਰ੍ਵਂ ਰਾਮੋ ਮਹਾਦ੍ਧਨੁਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ ਰਾਮਾ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।
ਅਭਿਮृਸ਼੍ਯ ਧਨੁਃਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਗੁਣਂ ਭृਗੁਸਤ੍ਤਮਃ
ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਤੰਨ ਵਾਲੇ ਧਨੁ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ।
ਜ੍ਯਾਘੋषਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ਤਸ੍ਯ ਦਿਵਿਸ੍ਪृਗਤਿਨਿष੍ਠੁਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਧਨੁ ਦੀ ਤੰਤ ਦੀ ਕਰਕ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸਰਭਸਂ ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਪੇ ਕਾਲਾਨਲੋਪਮਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਧਨੁ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਹਾਘੋਰਂ ਭਾਰ੍ਗਵਂ ਵਹ੍ਨਿਦੈਵਤਮ੍
ਉਸ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਭੈੜਾ ਭਾਰਗਵ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਰੱਖਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਚਾਲ ਵਸੁਧਾ ਸਸ਼ੈਲਵਨਕਾਨਨਾ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਸਮੇਤ ਕੰਬ ਉਠੀ।
ਸਂਧਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਭृਗੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਮ੍
ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਅਸਤਰ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਦਿਗ੍ਦਾਹਭ੍ਰਪਟਲੈਰਭਵਨ੍ਸਂਵृਤਾ ਦਿਸ਼ਃ
ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈਆਂ।
ਮਨ੍ਦਰਸ਼੍ਮਿਰਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰਭੂਤਸਂਰਕ੍ਤਮਣ੍ਡਲਃ
ਸੂਰਜ ਤੇ ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ, ਦੋਵੇਂ ਲਾਲ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਸਂਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਧੂਮੋਦ੍ਗਾਰਾਤਿਭੀषਣਮ੍
ਉਠਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?'।