ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਵਤ੍ਸਕਲਲੋਕਮਨੋ ऽਭਿਰਾਮਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧ ਪ੍ਰਜਾਭਿਰਖਿਲਾਭਿਰਲਂ ਜਹਰ੍ष
ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਾਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸਾਗਰੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇਸ਼ੁਮਤੋ ਰਾਜ੍ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਗਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਵਿਸ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕਥਿਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵਿਸ੍ਤਾਰਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਖਾਤ੍ਵਾष੍ਟੌ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਾਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਖੋਦ ਕੇ, ਅੱਠ ਜੋਜਨ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇषੁ ਸਾਗਰਾਖ੍ਯਾਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਅਬ੍ਧਿਃ ਸਂਕ੍ਰਮਯਾਮਾਸ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਨਿਜਾਂਭਸਾ
ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਵਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਸਂਜਾਤਾ ਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਤੀਰੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮ ਵਾਰਿਧੇਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਅੱਧ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀ ਧਰਤੀ ਹੈ।
ਵਸਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਸਂਘਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾ ਨृਪ
ਉਸ ਥਾਂ, ਰਾਜਨ, ਕਈ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਮਬ੍ਧੇਰਪਤਦ੍ਭਾਗੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਸ਼੍ਚਿਮੇ
ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੁਕਤੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦੇਵ੍ਯਾ ਚ ਸਕਲੈਰ੍ਦੇਵੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਉਥੇ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਨृਣਾਮਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਾਤੇ ਸ਼ੁष੍ਕਪਰ੍ਣਵਤ੍
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫੌਰਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੀਪੇ ਵਸਮਾਨੋਨਾਮਪਿ ਪੁਂਸਾਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ, ਸਿਰਫ਼ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਨਾਲ,
ਨृਣਾਂ ਸਂਜਾਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨृਪ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜਨ, ਉਥੇ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸੁੱਖ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਨਿਕੇਤਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ।
ਸਿਦ੍ਧਿਕਾਮਾ ਵਸਂਤਿ ਸ੍ਮ ਮੁਨਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੇਚਨ
ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਨਿਵਸਂਤ੍ਯਚਿਰੇਣੈਵ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਉਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਵੱਸ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਉਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵਸਂਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯੇ ਤੇ ਹਿ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਭੀਪ੍ਸਿਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਮੁਰਾਦ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਫਲਂ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਥੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤਾ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਮੁਨਯਸ੍ਤਨ੍ਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਸਂਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਪੀਤਤੋਯੇ ऽਬ੍ਧੌ ਪਰਿਤੋ ਰਾਜਨਨ੍ਦਨੈਃ
ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਭੂਭਾਗੇषੁ ਤਥਾਨ੍ਯੇषੁ ਪੁਰਗ੍ਰਮਾਕਰਾਦਿषੁ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਖਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਕਿਮਕਾਰ੍षੁਰ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਜਨਾਸ੍ਤਨ੍ਨਿਲਯਾਸ੍ਤਤਃ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਕੇਨ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨੇਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਅਨੂਪੇषੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇषੁ ਨਾਸ਼ਿਤੇषੁ ਦੁਰਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਾਂ ਜਲਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸਨ,
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਾਵਸਨ੍ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਉਥੇ ਵੀ ਕੁਝ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਹਿ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ।