ਨਾਚਰੇਤ੍ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਦ੍ਰੋਹਮਨਿਤ੍ਯਂ ਜੀਵਨਂ ਯਤਃ
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਸ਼੍ਚਾਤਿਨਿਸ੍ਸਾਰਸ੍ਤਤ੍ਕਥਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮੁਨਿਕ੍ਰੋਧੇਨ੍ਧਨੀਭੂਤਾ ਵਿਨੇਸ਼ੁਃ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ
ਮੁਨਿ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।
ਅਵਾਪੁਰ੍ਨਿਰਯਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸਾਗਰਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਕਮਭਿਃ
ਉਹ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਲੋਕਾਨਖਿਲਾਨੁਦ੍ਯਤੋ ਦਗ੍ਧੁਮਞ੍ਜਸਾ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਸ਼ਮਨਾਰ੍ਥਿਨਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਾਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸਗਰਚਰਿਤੇਸਾਗਰਾਵਿਨਾਸ਼ੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿਚ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਪੈੜ ਵਿਚ, ਸਗਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਚ 'ਸਾਗਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ' ਨਾਮਕ ਤ੍ਰਿਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਨੋ ਚੇਦਕਾਲੇ ਲੋਕੋ ऽਯਂ ਸਕਲਸ੍ਤੇਨ ਦਹ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੀ।
ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਸਂਹਰ ਕ੍ਰੋਧਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਪੁਙ੍ਗਵ
ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
ਤੂਰ੍ਣਮੇਵ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਿਨ੍ਯੇ ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਮਤਿਭੈਰਵਮ੍
ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਬਭੂਵੁਰ੍ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਤਪਸੀ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਮਗਮਦ੍ਰਾਜਨ੍ਦੇਵਲੋਕਾਦ੍ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਘ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਨਾਰਦੋ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਹਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਨष੍ਟਾ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।
ਕੇਨਾਪ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨੀਤੋ ਵਿਧਿਵਸ਼ਾਦ੍ਦਿਵਿ
ਕਿਸੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਜਣਾ ਕਿਤੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਲਭਨ੍ਤ ਨ ਤੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਚਿਰਾਨ੍ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ।
ਸਾਗਰਾਸ੍ਤੇ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਪ੍ਰਚਖ੍ਨੁਰ੍ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍
ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੱਟ ਖੋਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸਮੀਪੇ ਤਸ੍ਯ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕਪਿਲਂ ਚਮਹਾਮੁਨਿਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਪਿਲਂ ਕੋਪਯਾਮਾਸੁਰਸ਼੍ਵਹਰ੍ਤ੍ਤਾਯਮਿਤ੍ਯਲਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਸਮਝ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਨ੍ਧਨੀਭੂਤਦੇਹਾਸ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮਾਗਤਾਃ
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਲਈ ਇੰਧਨ ਬਣ ਗਏ, ਹੁਣ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯਤਸ੍ਤੇ ਤੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨ ਸ਼ੋਕਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਤੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨष੍ਟਂ ਮृਤਮਤੀਤਂ ਚ ਨਾਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਜੋ ਗਿਆ, ਮਰ ਗਿਆ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਉਸ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਤੁਰਗਾਨਯਨਾਰ੍ਥਾਯ ਨਿਯੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਘੋੜੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਨਾਰਦੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਮੁਨਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦੇ-ਵੇਖਦੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਪਰਾਤਾਤ੍ਮਾ ਦਧ੍ਯੌ ਚਿਰਮੁਦਾਰਧੀਃ
ਉਸ ਦੀ ਅਕਲਮੰਦ ਜਿੰਦ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਸਿष੍ਠਃ ਪ੍ਰਾਹ ਰਾਜਾਨਂ ਸਾਂਤ੍ਵਯਨ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਤ੍
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ।
ਲਭਤੇ ਹृਦਿ ਚੇਚ੍ਛੋਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਧੀਰ ਤਯਾ ਫਲਮ੍
ਜੇਕਰ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਗ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਾਨੋ ऽਨਨ੍ਤਰਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਅਗਲੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧृਤਿਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਲਂਬ੍ਯ ਤਥੇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ।'