ਮਮ ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿ ਵਿਪ੍ਲੁष੍ਟਾਃ ਸਾਗਰਾਃ ਪਾਪਚੇਤਸਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਤਜ੍ਵਰਾ ਦੇਵਾ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚੈਵਾਕੁਤੋਭਯਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਣ।
ਤਦ੍ਯੂਯਂ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਜਧ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਂ ਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।
ਕਪਿਲੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਵਾਸਵਾਃ
ਕਪਿਲ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ
ਆਹृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸਂਭਾਰਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠਾਨੁਮਤੇ ਤਦਾ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਹਯਸਂਚਾਰਣਾਯ ਵੈ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਘੋੜਾ ਯਜਨ ਲਈ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਲਈ।
ਸਂਚਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁਰਗਂ ਪਰੀਤ੍ਯ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਪਿਤੁਰਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤਮਾਦਾਯ ਤੁਰਙ੍ਗਮਮ੍
ਫਿਰ ਪਿਓ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਵਿਧਿਚੋਦਨਯੈਵਾਸ਼੍ਵਃ ਸ ਭੂਮੌ ਪਰਿਵਰ੍ਤਿਤਤਃ
ਰਸਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁਮਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪृਥਿਵੀਭੂਭੁਜਾ ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਰਾਜਤਨਯਾ ਨਿਸ੍ਤੋਯੇ ਲਵਣਾਂਬੁਧੌ
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੇਅੰਤ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ,
ਭੂਤਲੇ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਹृष੍ਟਾਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਤੁਰਙ੍ਗਮਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਵੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸਗਰਵਰਿਤੇ ऽਸ਼੍ਵਮੋਚਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਵੋੱਧਾਤ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸਗਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, 'ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਿਹਾਈ' ਨਾਮਕ ਬਾਵੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਜਹਾਰਂ ਤੁਰਗਂ ਵਾਯੁਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਵਾਯੂ ਨੇ ਘੋੜਾ ਫੜ ਕੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।
ਅਨਯਤ੍ਤਤ੍ਪਥਾ ਰਾਜਨ੍ਕਪਿਲਸ੍ਯਾਨ੍ਤਿਕਂ ਮੁਨੇਃ
ਉਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪਰੀਤ੍ਯ ਵਸੁਧਾਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਗਨ੍ਤਸ੍ਤੁਰਗਮਮ੍
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੱਭ ਕੇ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਖੋਜਦੇ ਰਹੇ।
ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਯਜ੍ਞਪਸ਼ੁਂ ਦੁਃਖਂ ਮਹਦਵਾਪ੍ਨੁਵਨ੍
ਯਜਨ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍
ਪਿਓ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਝੁਕ ਕੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ।
ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ऽਪਿ ਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭਿਃ ਕੇਨਾਪਿ ਤੁਰਗੋ ਹृਤਃ
ਘੋੜਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਧ੍ਵਮਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ऽਨਾਵृਤ੍ਤਯੇ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ ਹੁਣ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਮੁੜ ਨਾ ਆਉ।'
ਤੁਰਗੇਣ ਵਿਨਾ ਸਤ੍ਯਂ ਨੇਹਾਗ ਮਨਮਸ੍ਤਿ ਵਃ
'ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।'
ਊਚੁਰ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ऽਦ੍ਯਾਪਿ ਤੁਰਗਃ ਕਿਂ ਪ੍ਰਕੁਮਹ
ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਘੋੜਾ ਅੱਜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?'
ਨ ਚਾਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਾਜੀ ਤਦ੍ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਪਿ ਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਘੋੜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।
ਵਿਭਜ੍ਯ ਰਵਾਤ੍ਵਾ ਪਾਤਾਲਂ ਵਿਵਿਸ਼ਾਮ ਤੁਰਙ੍ਗਮਮ੍
'ਆਓ ਧਰਤੀ ਵੰਡ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਲਈ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀਏ।'
ਨਿਚਖ੍ਨੁਰ੍ਭੂਮਿਮਂਬੋਧੇਸ੍ਤਟਾ ਦਾਰਭ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਧਰਤੀ ਖੋਦਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭੂਤਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇषਾਂ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਮਾਰੀ।
ਭੂਮੇਰ੍ਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰਂ ਯੋਜਯਾਮਾਸੁਰਂਬੁਧੌ
ਉਹਨਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ।
ਚਰਨ੍ਤਮਸ਼੍ਵਂ ਪਾਤਾਲੇ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਨृਪਨਨ੍ਦਨਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਸਂਤੋषਾਜ੍ਜਹਸੁਃ ਕੇਚਿਨ੍ਨਨृਤੁਸ਼੍ਚ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।