ਬਭੂਵ ਕਾਲੇ ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯਾਂ ਤਨਯੋ ऽਨ੍ਵਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਘਰ ਅਨਵਯਵਰਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਵਾਯੁਭੂਤੋ ऽਵਿਸ਼ਦ੍ਦੇਹਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਮਤਿਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਹੁਸ੍ਤੇਨ ਬਲਾਤ੍ਕृਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ ਭਟਕ ਗਈ।
ਬਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਯੂਨਃ ਸ੍ਥਵਿਰਾਨ੍ਯੋषਿਤਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਖਲਃ
ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੱਚਿਆਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪੌਰਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਕਦਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਕੰਜੂਸੀ ਦੇਖ ਕੇ,
ਰਾਜਾ ਚ ਤਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਤਮਾਹੂਯ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ।
ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧੋ ऽਪਿ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸਦਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਿਤਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਰਿਹਾ,
ਨਾਸ਼ਕਤ੍ਤਂ ਯਦਾ ਪਾਪਾਦ੍ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਂ ਨृਪਃ
ਪਰ ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਲੋਕਾਪਵਾਦਭੀਰੁਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿषਯਾਨਤ੍ਯਜਤ੍ਤਦਾ
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸਗਰਚਰਿਤੇ ऽਸਮਞ੍ਜਸਤ੍ਯਾਗੋ ਨਾਮੈਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਯੂ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿਚ ਸਗਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ 'ਅਸਮੰਜਸ ਦਾ ਤਿਆਗ' ਨਾਮਕ ਇਕਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲੇ ਤਦਾ ਵਾਲੇ ਚਕਾਰਾਂਸ਼ੁਮਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਫਿਰ, ਨੇਕ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਸ਼ੁਮਤ ਨੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।
ਵਵृਧੁਃ ਸਘਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਇਕਠੇ ਪਲੇ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਅਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾ ਨਿਤਰਾਮੇਕਘਰ੍ਮਾਣ ਏਵ ਚ
ਉਹ ਲੋਕ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਰਮੀ ਸੀ।
ਅਧृष੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਜਨੋਪਦ੍ਰਵਕਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਟੱਲ ਸਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਬਬਾਧਿਰੇ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਸੁਰਾ ਇਵ ਕਾਮਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਬਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਨਿਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਵषਟ੍ਕਾਰਂ ਬਭੂਵਾਰ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਤੇ 'ਵਸ਼ਟ' ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੇਵਾਸੁਰਮਹੋਰਗਾਃ
ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ।
ਤਪਃ ਸਮਾਧਿਭਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਬਭੂਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਤਪੱਸੀਆਂ ਦੇ ਤਪ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਦੁਃਸ਼ੇਨ ਮਹਾਤਾਵਿष੍ਟਾ ਵਿਰਿਞ੍ਜਭਵਨਂ ਯਯੁਃ
ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਰਿੰਚੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਸਕਲਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸਾਗਰਾਣਾਂ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਗਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮਨ੍ਤਰ੍ਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਗਾਦ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਃ
ਕੁਝ ਪਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਵਿਨਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਚਿਰੇਮੈਵ ਸਾਗਰਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਾਗਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਮਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਸ ਏਵ ਸਕਲੇਸ਼ਿਤਾ
ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਮਾਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਭਵਦ੍ਭਿਰਧੁਨਾ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮਤਂ ਦ੍ਰਿਤੈਃ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕਰੋ।
ਜਾਤੋ ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਵਰੋ ਭੁਵਿ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ऽਧੁਨਾਂऽਭੋਧਾਵੇਕਾਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਚਿਤ੍
ਉਹ ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਾਵ ਸਾਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਤਿष੍ਠਧ੍ਵਂ ਤਦੁਪਹ੍ਵਰੇ
ਉਸ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਥਾਂ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹੋ।
ਨਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮੈ ਵਦਿष੍ਯਧ੍ਵਂ ਸ ਵਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ
ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਕਰੇਗਾ।
ਕੁਰੁਧ੍ਵਂ ਚ ਤਥਾ ਯੂਯਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਵਿਬੁਧੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰੋ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਬੁਧਸ਼੍ਰੇष੍ਟਂ ਤੇ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਯੋ ऽਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਉਹ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।