ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਕਸ਼੍ਚਿਲ੍ਲੁਬ੍ਧੋ ਵਾ ਕृਪਣੋ ਵਾਪਿ ਨਾਭਵਤ੍
ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਗੁਰੁषੁ ਪ੍ਰਣਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਵ੍ਯਸਨਾਦृਤਾਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਨਿਸਰ੍ਗਾਤ੍ਖਲਸਂਸਰ੍ਗਵਿਰਤਾ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਸੁਬਾਹੁਤਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਾਪਾਰ੍ਜਿਤਾਂ ਮਹੀਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਬਾਹੂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਾਲਿਭੂਯਿष੍ਠਸਸ੍ਯਾਢ੍ਯਾ ਸਦੈਵ ਸਕਲਾ ਮਹੀ
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਸਲਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀ।
ਬਭੂਵ ਨृਪਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਾਸਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਸੀ।
ਸਂਵਿष੍ਟੈਰ੍ਮਣਿਵਿष੍ਟਰੇषੁ ਨਿਤਰਾਮਧ੍ਯਾਸ੍ਯਮਾਨਾਮਰੈਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਵਿਰਾਜਤੇ ਦਿਵਿ ਸਭਾ ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਭੋਦ੍ਭਾਸਿਤਾ
ਮਾਣਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਆਸਨਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਉਹ ਸਭਾ ਮਾਣਕਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਰਾਜਕਾਃ ਸਤਨਯਾਵਿਜ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋ ਮੁਹੁਰ੍ਦ੍ਵਾਸ੍ਥੈਰੇਵ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਸੁਚਿਰਂ ਵਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਮਨ੍ਤਃਪੁਰੇ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕਰਦੇ, ਜਦ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕਿਣੀਕृਤੌ ਵਿਰਾਜੇਤੇ ਚਰਣੌ ਤਸ੍ਯ ਭੂਭੁਜਃ
ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰ ਪਜੇਬਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਭਾਤਿ ਸਭਾ ਤਸ੍ਯ ਗੁਹਾ ਸੋਮੇ ਰਵੀ ਯਥਾ
ਉਸ ਦੀ ਸਭਾ ਮਾਣਕਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਨਨ੍ਯਸ਼ਾਸਨਾਮੁਰ੍ਵੀਮਨ੍ਵਸ਼ਾਸਦਰਿਨ੍ਦਮਃ
ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਚਾਪਪਾਤ ਮੁਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਮੁਖਾਲੋਕਨਜृਂਭਿਤਾ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਹੋ ਕष੍ਟਮਪੁਤ੍ਰੋ ऽਹਮਸ੍ਮਿਨ੍ਵਂਸ਼ੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤੁ ਯਤ੍
ਹਾਏ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਜਾ ਹਾਂ।
ਨਿਰਯਾਦਪਿ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰੇ ਸਂਜਾਤੇ ਪਿਤਰਃ ਕਿਲ
ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤਾ ਸੁਕृਤੇਨਾਪਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਯ ਦਿਵਂ ਕਿਲ
ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਨਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ,
ਪਿਤਾ ਤੁ ਲੋਕਮੁਭਯੋਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਂ ਤਤ੍ਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਪਿਤਾ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਦਾ ਜੰਨਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਅਨਪਤ੍ਯਤਯਾਹਂ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਿਣਾਂ ਯਾ ਭਵੇਦ੍ਗਤਿਃ
ਪਰ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਪਦਾਦੈਨ੍ਦ੍ਰਾਤ੍ਕਿਲਾਭਿਨ੍ਨਮृਦ੍ਧਂ ਰਾਜ੍ਯਮਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਰਾਜ ਸੀ,
ਇਦਂ ਮਤ੍ਪੂਰ੍ਵਜੈਰੇਵ ਸਿਂਹਾਸਨਮਧਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਇਹੀ ਤਖ਼ਤ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦੌਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਔਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮੈ ਤ੍ਵਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਵਿਨਿਵੇਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਗਰੋਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਗਰ ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ,
ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਵਰੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਤਤੋ ਵਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਜਗਾਮ ਰਥਘੋषੇਣ ਮੇਘਨਾਦਾਤਿਸ਼ਙ੍ਕਿਭਿਃ
ਉਹ ਰਥਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਿਯਾਭ੍ਯਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਰਾਜਨ੍ਸਾਰਙ੍ਗਾਂਸ੍ਤਿਮਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤਾਨ੍ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਮੁਦਿਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪਲ੍ਲਵਚ੍ਛਾਯੈਰਭਿਤਃ ਸਂਭृਤਂ ਨਗੈਃ
ਨਰਮ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਭਿਰਾਮਜਨਕੈਸ੍ਸਂਘੁष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਮ੍
ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸੂਨਸ੍ਤਬਕਾਨਮ੍ਰਬਲ੍ਲਰੀਵੇਲ੍ਲਿਤਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼ਿਖਿਸਾਰਙ੍ਗਕੂਜਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।