ਤਾਨ੍ਵਿਜਿਤ੍ਯੇਤਰਾਞ੍ਜੇਤੁਂ ਪੁਨਰ੍ਦਿਗ੍ਵਿਜਯੇਚ੍ਛਯਾ
‘ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।’
ਜਿਤਦਿਙ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨਗਰਸ੍ਥਿਤਮ੍
‘ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁੜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ—’
ਵਸਿष੍ਠੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਗਰਸ੍ਤਾਲਜਙ੍ਘਜਿਤ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਤਾਲ ਤੇ ਜੰਘਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸਗਰ ਬੋਲੇ:
ਕੁਸ਼ਲਂ ਨਨੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਹਰ੍षੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
‘ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।’
ਭਵਾਨ੍ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਨਸਾ ਯਸ੍ਯ ਸਂਤਤਮ੍
‘ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋ।’
ਭਵਤਾਨੁਗृਹੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਕृਤਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚਾਧੁਨਾ ਕृਤਃ
‘ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।’
ਯਨ੍ਮਹ੍ਯਮਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਪਕ੍ਸ਼ਵਿਜਯਾਦਿਕਮ੍
‘ਜੋ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ—’
ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍
‘ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਗਿਆ।’
ਅਨਲ੍ਪੀ ਕੁਰੁਤੇ ਫਲ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਭਵਾਨ੍
ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਂਭਾਵਿਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਗੇਰਣ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੀ।
ਵਸਿष੍ਟੇ ਤੁ ਗਤੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰਃਪ੍ਰੀਤਮਾਨਸਃ
ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰ ਗਈ।
ਭਾਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮੁਪੇਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰੂਪਸ਼ੀਲਗੁਣਾਦਿਭਿਃ
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਸੁਮਤਿਃ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਚੋਭੇ ਵਿਕਸਦ੍ਵਦਨਾਂਬੁਜੇ
ਸੁਮਤੀ ਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ, ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖੜੀਆਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।
ਨੀਲਕੁਞ੍ਚਿਤਕੇਸ਼ਾਢ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਪ੍ਰਿਯੇ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇ ਰਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ।
ਸ ਚਾਪਿ ਭਰਣੋਤ੍ਕਰ੍षਪ੍ਰਤੀਤਾਤ੍ਮਾ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤਾ ਵਿਚ ਨਿਸਚਿੰਤ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਭੁਵਿ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਤੁ ਰਾਜਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨ ਚਾਪ੍ਯਭੂਤ੍
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ 'ਰਾਜਾ' ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਲ੍ਪੋ ऽਪਿ ਧਰ੍ਮਃ ਸਤਤਂ ਯਥਾ ਭਵਤਿ ਮਾਨਸੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਲੁਬ੍ਧਮਾਨਸੋਰ੍ऽਥਂ ਚ ਭੇਜੇ ਧਰ੍ਮਮਪੀਡਯਨ੍
ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ।
ਤਦਰ੍ਥਮੇਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾਮਂ ਚਾਪੀਡਯਂਸ੍ਤਯੋਃ
ਉਸੇ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸਗਰਦਿਗ੍ਵਿਜਯੋ ਨਾਮੈਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿਚ, ਵਾਯੂ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਤ 'ਸਾਗਰ ਦੀ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ' ਨਾਮਕ ਉਨੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧਰ੍ਮ ਇਵਾਪਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਰਰਕ੍ਸ਼ਾਵ੍ਯਾਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਸ ਨੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਲੋਮ੍ਯੇਨ ਤਦ੍ਵਦਰ੍ਥੇषੁ ਚ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਵਰਗ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੇषੁ ਭੂਪਾਲੇ ਮਹੀਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ
ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਵਰਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੇष੍ਵਸਂਖ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਜਨਾਵृਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਦੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚਾਵਾਸਭੁਯਿष੍ਟਾ ਨृਪੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਲਾਕੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੇषੁ ਪ੍ਰਾਰਂਭਾਃ ਫਲਦਾਯਿਨਃ
ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਈਆਂ।
ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੋਪਪਨ੍ਨਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚ ਤਦਾ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਕਸਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਸ਼੍ਚ ਰਾਜਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ।