ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਬ੍ਧਿਨਗਰਗ੍ਰਾਮਾਯਤਨਮਾਲਿਨੀਮ੍
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਲੇ ਚ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਮਤਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਂ ਸਸਂਭ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਰ੍ਧ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੈਰ-ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਆਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸਗਰਂ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਬਚਨ ਕਹੇ।
ਉਪਾਵਿਸ਼ਤ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਕਾਞ੍ਚਨੇ ਪਰਮਾਸਨੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਿਆ।
ਆਪਵਸ੍ਤੁਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮੁਪਾਸੀਨਮੁਪਹ੍ਵਰੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਅਲੱਗ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਕੁਸ਼ਲਂ ਨਨੁ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ਵਾਹ੍ਯੇष੍ਵਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇषੁ ਚ
‘ਰਾਜਨ, ਕੀ ਤੇਰੇ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ?’
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਚ ਵਿਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਗ੍ਰਬਲਵਾਹਨਾਃ
‘ਭਾਗ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ।’
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਰੂਢਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੇਨ ਮਮ ਮਾਨਯਤਾ ਵਚਃ
‘ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।’
ਤਾਨ੍ਵਿਜਿਤ੍ਯੇਤਰਾਞ੍ਜੇਤੁਂ ਪੁਨਰ੍ਦਿਗ੍ਵਿਜਯੇਚ੍ਛਯਾ
‘ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।’
ਜਿਤਦਿਙ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨਗਰਸ੍ਥਿਤਮ੍
‘ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁੜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ—’
ਵਸਿष੍ਠੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਗਰਸ੍ਤਾਲਜਙ੍ਘਜਿਤ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਤਾਲ ਤੇ ਜੰਘਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸਗਰ ਬੋਲੇ:
ਕੁਸ਼ਲਂ ਨਨੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਹਰ੍षੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
‘ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।’
ਭਵਾਨ੍ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਨਸਾ ਯਸ੍ਯ ਸਂਤਤਮ੍
‘ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋ।’
ਭਵਤਾਨੁਗृਹੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਕृਤਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚਾਧੁਨਾ ਕृਤਃ
‘ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।’
ਯਨ੍ਮਹ੍ਯਮਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਪਕ੍ਸ਼ਵਿਜਯਾਦਿਕਮ੍
‘ਜੋ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ—’
ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍
‘ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਗਿਆ।’
ਅਨਲ੍ਪੀ ਕੁਰੁਤੇ ਫਲ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਭਵਾਨ੍
ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਂਭਾਵਿਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਗੇਰਣ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੀ।
ਵਸਿष੍ਟੇ ਤੁ ਗਤੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰਃਪ੍ਰੀਤਮਾਨਸਃ
ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰ ਗਈ।
ਭਾਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮੁਪੇਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰੂਪਸ਼ੀਲਗੁਣਾਦਿਭਿਃ
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਸੁਮਤਿਃ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਚੋਭੇ ਵਿਕਸਦ੍ਵਦਨਾਂਬੁਜੇ
ਸੁਮਤੀ ਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ, ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖੜੀਆਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।
ਨੀਲਕੁਞ੍ਚਿਤਕੇਸ਼ਾਢ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਪ੍ਰਿਯੇ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇ ਰਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ।
ਸ ਚਾਪਿ ਭਰਣੋਤ੍ਕਰ੍षਪ੍ਰਤੀਤਾਤ੍ਮਾ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤਾ ਵਿਚ ਨਿਸਚਿੰਤ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਭੁਵਿ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਤੁ ਰਾਜਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨ ਚਾਪ੍ਯਭੂਤ੍
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ 'ਰਾਜਾ' ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਲ੍ਪੋ ऽਪਿ ਧਰ੍ਮਃ ਸਤਤਂ ਯਥਾ ਭਵਤਿ ਮਾਨਸੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਲੁਬ੍ਧਮਾਨਸੋਰ੍ऽਥਂ ਚ ਭੇਜੇ ਧਰ੍ਮਮਪੀਡਯਨ੍
ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ।
ਤਦਰ੍ਥਮੇਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾਮਂ ਚਾਪੀਡਯਂਸ੍ਤਯੋਃ
ਉਸੇ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ।