ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ਸਂਘਸ਼ੋ ਭੀਤਾ ਹਤਸ਼ਿष੍ਟਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਬਚੇ ਹੋਏ ਡਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।
ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਃ ਸ਼੍ਰਾਵਯਾਣੋ ਯੁਧਿ ਨਿਜਚਰਿਤਂ ਵੈਰਿਭਿਰ੍ਨਾਗਵੀਰ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਧ੍ਵਂਸਿਤੇਜਾਃ ਸਗਰਨਰਪਤਿਃ ਸ੍ਮਾਰਯਾਮਾਸ ਭੂਪਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ, ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਸਗਰ ਰਾਜਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਕੁਲਗੁਰੁਮਭਿਤਃ ਸਪ੍ਤ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਕਲੇषੁ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾ ਨृਪਵਰਰਿਪਵਃ ਪਾਰਦਾਃ ਪਲ੍ਹਵਾਦ੍ਯਾਃ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਕੁਲ-ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਦ, ਪਲਹਵ ਤੇ ਹੋਰ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, ਜਨਮ ਲਏ।
ਉਪਗਮ੍ਯਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ਸਰ੍ਵੇ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਾ ਨृਪਾਃ
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਬੋਲ ਪਏ।
ਸਗਰਾਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਮੁਮੂਰ੍षਤਾਮ੍
ਸਗਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ, ਮਰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਯਾਦ੍ਧਿ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਵਯਂ ਜੀਵਿਤਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਗਏ।
ਕੇਵਲਂ ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਵਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਜਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਤਂ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਸ੍ਮਾਨ੍ਪਾਲਯੇਨ੍ਮਹਤੋ ਭਯਾਤ੍
ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਏ—
ਤਦ੍ਵਂਸ਼ਪੂਰ੍ਵਜੈਰ੍ਭੂਪੈਸ੍ਤ੍ਵਤਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਤਾਦृਸ਼ਃ
ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੀ।
ਭਵਨ੍ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ ਵੇਲਾਮਿਵ ਮਹੋਦਧਿਃ
ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।
ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਲੋਕਯਾਮਾਸ ਸ਼ਰਣਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਤਪ੍ਯਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨੁਕਂਪਕਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪਿਘਲ ਗਿਆ।
ਉਜ੍ਜੀਵਯਞ੍ਛਨੈਰ੍ਵਾਚਾ ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤਿ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਹੌਲੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, 'ਡਰੋ ਨਾ' ਕਹਿ ਕੇ।
ਸਮਯੇ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਞ੍ਜੀਵਿਤਾਰ੍ਥਿਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤਂ ਰਾਜਵਰ੍ਯਂ ਸ੍ਵਯਮਥ ਸ਼ਨਕੈਃ ਸਾਂਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਤ੍ਸਪ੍ਰਾਣਾਨਾਮਰੀਣਾਮਪਗਮਨਵਿਧਾਵਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਂ ਯਯਾਚੇ
ਫਿਰ, ਉਹ ਖੁਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਤੇ ਜਿੰਦੇ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ।
ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਵਿਭਿਨ੍ਨਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਦੂਰੋਞ੍ਝਿਤਾਨ੍ਸਾਸੂਨ੍ਕੇਵਲਮਤ੍ਯਜਨ੍ਮृਤਸਮਾਨੇਕੈਕਸ਼ਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੂਰ ਭਜਾਏ ਗਏ, ਤੇ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ, ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ।
ਯਵਨਾਨ੍ਵਿਗਤਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੂਨ੍ਕਾਂਬੋਜਾਂਸ਼੍ਚਬੁਕਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਯਵਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਡੀਆਂ ਗੁਆਚ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਕਾਂਬੋਜ ਤੇ ਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ।
ਵੇਦੋਕ੍ਤਕਰ੍ਮਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜੋ ਵੇਦ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸਨ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਰਿਪਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਾਚਾਰਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ—
ਧਿਕ੍ਕृਤਾ ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵੇਨृਸ਼ਂਸਾ ਨਿਰਪਤ੍ਰਪਾਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਧਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮ ਸਨ।
ਕ੍ਰੂਰਾਸ਼੍ਚ ਸਂਘਸ਼ੋ ਲੋਕੇ ਬਭੂਵੁਰ੍ਮ੍ਲੇਛਜਾਤਯਃ
ਕ੍ਰੂਰ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਏਤਾ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸਤਤਮਵਮਤਾ ਜਾਤਯੋ ऽਸਤ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਦੁष੍ਟਚੇष੍ਟਾ ਜਗਤਿ ਨਰਪਤੇਃ ਪਾਲਯਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮ੍
ਇਹ ਜਾਤੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਾੜੀ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸਗਰੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸਗਰਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਪਾਲਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਧਿਆ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ ਵਲੋਂ ਕਹੀ ਸਾਗਰ ਦੀ ਕਥਾ 'ਸਾਗਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ' ਨਾਮਕ ਅਠਵੀਂ-ਚੁਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਬਲੇਨ ਮਹਤਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਦਰ੍ਭਾਨਭ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਤ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਿਦਰਭ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮਨੁਪਮਾਮਨੁਰੂਪਾਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼ੁਭੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਣਿਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਭੂਮਿਪਃ
ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।
ਵਿਦਰ੍ਭਰਾਜ੍ਞਾ ਸਂਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਤਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਜਕ੍ਰਮੇ
ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਚਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਤ੍ਪੁਰਾਦ੍ਰਾਜਾ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਨੁਪੇਯਿਵਾਨ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਧਨੌਘੈਸ੍ਤਰ੍ਪਿਤਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰਾਯਾ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ
ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਧਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਧੁਰਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।