ਤਾਲਜਙ੍ਘਾਭਿਧਾ ਯੇषਾਂ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰੋ ऽਗ੍ਰਜੋ ऽਭਵਤ੍
ਤਾਲਜੰਘਾ ਨਾਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿੱਤਿਹੋਤ੍ਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ।
ਕਾਲਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮਵਸਦ੍ਧਿਮਾਦ੍ਰਿਵਾਨਗਹ੍ਵਰੇ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਤਾਲਜਙ੍ਘੋ ऽਪਤਦ੍ਭੂਮੌ ਮੂਰ੍ਛਿਤੋ ਗਾਢਵੇਦਨਃ
ਤਾਲਜੰਘਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਵਿੱਚ।
ਰਥਮਾਰੋਪ੍ਯ ਵੇਗੇਨ ਪਲਾਯਨਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ਾਕਮੂਲਫਲਾਸ਼ਨਃ
ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜਾਲਜਙ੍ਘਃ ਸ੍ਵਕਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਜਾਲਜੰਘਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵਸਂਸ੍ਤਦਾ ਨਿਜਂ ਰਾਜ੍ਯਮਾਪਾਲਯਦਰਿਨ੍ਦਮਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਭ੍ਯਾਯਯੌ ਮਹਾਰਾਜ ਤਾਲਜਙ੍ਘਃ ਪੁਰਂ ਤਵ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤਾਲਜੰਘਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ।
ਰੁਰੋਦਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਨਗਰੀਮਯੋਧ੍ਯਾਂ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰੋ ਪਿਆ।
ਯੁਯੁਧੇ ਤੈਰ੍ਨृਪੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵृਦ੍ਧੋ ऽਪਿ ਤਰੁਣੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨ ਵਾਂਗ ਲੜਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤੋ ਵृਦ੍ਧਃ ਪਲਾਯਨਪਰੋ ऽ ਭਵਤ੍
ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਤ੍ਨ੍ਯਾ ਚ ਤੇ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਹਿਤੋ ਵਨਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ੋਕਾਮਰ੍षਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਵृਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਦੁਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨਾਥ ਇਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਮਿਤੋ ਗਤਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਅਨਾਥ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਚਿਤਾਮਾਰੋਪਯਦ੍ਭਰ੍ਤੂ ਰੁਦਤੀ ਸਾ ਕਲੇਵਰਮ੍
ਉਹ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ।
ਚਕਾਰਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਯ ਸੁਦृਢਾਂ ਮਤਿਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਅੱਗ ਵਿਚ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਚਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਤਾਂ ਚ ਵਾਰਯਨ੍ਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਿਆਂ, ਉਹ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਵਰਸ਼੍ਚਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਸਭ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਜੀਵਤ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਾ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਿ ਨਿਯਮ੍ਯ ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਂਬੁਜਮ੍
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕੀ।
ਸੁषਾਵ ਚ ਤਤਃ ਕਾਲੇ ਸਾ ਤ੍ਵਾਮੌਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਔਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਔਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮੇ ਵਿਵृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਭਵਾਂਸ੍ਤੇਨਾਨੁਕਂਪਿਤਃ
ਤੂੰ ਔਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿੱਤੀ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਨृਪਤਿਃ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯੋ ऽਭਵਦ੍ਭੁਵਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਯਦ੍ਵਂਸ਼ਜੈਰ੍ਜਿਤੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਵਨਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।
ਏਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵ੍ਰਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਤਵ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਨृਪਤੇਃ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਚਤੁष੍ਟਯੇ
ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਲਕੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਮੁਨੇ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਮੁਨੀ, ਜਾਮਦਗਨਿ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਤੈਨੂੰ?
ਤਤਃ ਸ ਸਗਰੋ ਰਾਜਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੋ ਮੁਨਿਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਮੁਪਦੇਸ਼ੇਨ ਤਤ੍ਰਾਨੁਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ
ਸਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾਤੁ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਸ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਸਗਰੋ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ।