ਦੂਰਪ੍ਰਨष੍ਟਸਂਜ੍ਞੇਵ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਯੁਜ੍ਯਤ
ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਜਿਵੇਂ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਗਈ।
ਨ੍ਯਪਤਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਭੂਮੌ ਨਿਮਗ੍ਨਾਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ
ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਸਮੇਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸੁਸ੍ਤੁਲ੍ਯਦੁਃਖਾਃ ਸੁਤਾਨ੍ਮੁਨੇ
ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਸਮਾਨ ਦੁੱਖੀ ਸਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਧਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਚਸਾ ਤੇषਾਮਗ੍ਨੌ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਕਲੇਵਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਮਰਣਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੀੜਤ ਰਹੇ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਸ੍ਤਪਸਃ ਸਖ੍ਯਾ ਸਹਾਗਾਦਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪਿਤੁਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਪ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਭਾਰ੍ਗਵਚਰਿਤੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ-ਚੁਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਪਿਤ੍ਰੌਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਮੇਵ ਚ
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ।
ਤਨ੍ਮृਤੇਰੇਵ ਮਰਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਕੇਵਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੁਣੀ।
ਤਮਥਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਤੁਲ੍ਯਦੁਃਖੋ ऽਕृਤਵ੍ਰਣਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਯੁਕ੍ਤਿਲੌਕਿਕਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੈਸ੍ਤਚ੍ਛੋਕਂ ਸਂਵ੍ਯਸ਼ਾਮਯਤ੍
ਸਮਝ ਅਤੇ ਲੋਕੀ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਸਹਿਤਃ ਸਖ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਤੁ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲਿਆ।
ਸ਼ੋਕਾਮषਯੁਤਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਹ ਤ੍ਸ੍ਥੌ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿਆ।
ਬਭੂਵ ਸਹਸਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸਂਹਰਣਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦृਢੀਚਕਾਰ ਹृਦਯੇ ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਧੋਦ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਰਿष੍ਯੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਪਿਤ੍ਰੋਰਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵਃ
ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ,' ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਤਦਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਾਂਪਿਤੁਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਦ੍ਬਾਹ੍ਯੋਪਵਨੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਮਾਰ ਸ ਮਹੋਦਰਮ੍
ਬਾਹਰੀ ਬਾਗ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਰਾਮਾਯ ਸਰ੍ਵਸਂਹਨਨਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾਪੂਰਯਚ੍ਛਙ੍ਖਂ ਰੁਦ੍ਰਦਤ੍ਤਮਮਿਤ੍ਰਜਿਤ੍
ਰੁਦਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ।
ਸਹਸਾਹੋਥ ਸਾਰਥ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਾਰਥਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਅਚਾਨਕ, ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਭੂਨ੍ਨਗਰੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਂਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਨਰਦ੍ਵਿਪਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਨਗਰੀ ਹਲਚਲ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਲੋਕ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰੁਦ੍ਯੋਗਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮਾਯ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾਃ
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਰਾਮੇਣ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਸਹਿਤਾ ਰਾਜਭਿਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੁਰੁਦ੍ਯਮਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਰਾਮਮਾਸਾਦਯਾਮਾਸੁਃ ਪਤਙ੍ਗਾ ਇਵ ਪਾਵਕਮ੍
ਉਹ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ।
ਯੁਯੁਧੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮਰੇ ऽਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਅਸੀਮ ਸ਼ੌਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਲੜਿਆ।
ਜਘਾਨ ਯਤ੍ਰ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਸ਼ਤਮੁਦਾਰਧੀਃ
ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਸੌ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਰਣੇਨ ਪਾਤਯਾਮਾਸ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ ਨਾਲ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਹਤਸ਼ਿष੍ਟਾ ਨृਪਤਯੋ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਮ੍
ਜੋ ਰਾਜੇ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਜਘਾਨ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ੂਰਾਞ੍ਛਰਵਰਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।