ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤृषਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਰਿਤਂ ਨਰ੍ਮਦਾਮਨੁ
ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲੇ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਮਾਰ੍ਗੋ ਜਮਦਗ੍ਨੇਰਥਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ।
ਕਸ੍ਯੇਦਮਿਤਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਭਾਵਿਕਰ੍ਮਪ੍ਰਚੋਦਿਤਾਃ
ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ ਇਹ? — ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਲਾਏ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵਸਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਤੋ ਯਸ੍ਯ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ
ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਂ ਪ੍ਰਸਙ੍ਯਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਵੈਰਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍
ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਨਿਰਦਯਤਾ ਆ ਗਈ।
ਵੈਰ ਨਿਰ੍ਯਾਤਨਂ ਕਿਂ ਤੁ ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਦਿਸ਼ਾਧੁਨਾ
ਪਰ ਹੁਣ, ਇਸ ਪਾਸੇ ਕਿਹੜਾ ਵੈਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੀਏ?
ਪ੍ਰਜਾਘ੍ਨਿਰੇ ਪ੍ਰਯਾਤੇषੁ ਮੁਨਿਵੀਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਯਯੁਸ੍ਤੇ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਬਲਾਃ ਸ੍ਵਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਬੁਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਥਕ ਕੇ ਰੋ ਪਏ।
ਪਪਾਤ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਸਦ੍ਯੋ ਲਤੇਵਾਸ਼ਨਿਤਾਡਿਤਾ
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਵੱਜੀ ਲਤਾ।
ਦੂਰਪ੍ਰਨष੍ਟਸਂਜ੍ਞੇਵ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਯੁਜ੍ਯਤ
ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਜਿਵੇਂ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਗਈ।
ਨ੍ਯਪਤਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਭੂਮੌ ਨਿਮਗ੍ਨਾਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ
ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਸਮੇਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸੁਸ੍ਤੁਲ੍ਯਦੁਃਖਾਃ ਸੁਤਾਨ੍ਮੁਨੇ
ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਸਮਾਨ ਦੁੱਖੀ ਸਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਧਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਚਸਾ ਤੇषਾਮਗ੍ਨੌ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਕਲੇਵਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਮਰਣਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੀੜਤ ਰਹੇ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਸ੍ਤਪਸਃ ਸਖ੍ਯਾ ਸਹਾਗਾਦਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪਿਤੁਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਪ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਭਾਰ੍ਗਵਚਰਿਤੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ-ਚੁਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਪਿਤ੍ਰੌਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਮੇਵ ਚ
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ।
ਤਨ੍ਮृਤੇਰੇਵ ਮਰਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਕੇਵਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੁਣੀ।
ਤਮਥਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਤੁਲ੍ਯਦੁਃਖੋ ऽਕृਤਵ੍ਰਣਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਯੁਕ੍ਤਿਲੌਕਿਕਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੈਸ੍ਤਚ੍ਛੋਕਂ ਸਂਵ੍ਯਸ਼ਾਮਯਤ੍
ਸਮਝ ਅਤੇ ਲੋਕੀ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਸਹਿਤਃ ਸਖ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਤੁ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲਿਆ।
ਸ਼ੋਕਾਮषਯੁਤਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਹ ਤ੍ਸ੍ਥੌ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿਆ।
ਬਭੂਵ ਸਹਸਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸਂਹਰਣਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦृਢੀਚਕਾਰ ਹृਦਯੇ ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਧੋਦ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਰਿष੍ਯੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਪਿਤ੍ਰੋਰਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਵਃ
ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ,' ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਤਦਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਾਂਪਿਤੁਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਦ੍ਬਾਹ੍ਯੋਪਵਨੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਮਾਰ ਸ ਮਹੋਦਰਮ੍
ਬਾਹਰੀ ਬਾਗ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਰਾਮਾਯ ਸਰ੍ਵਸਂਹਨਨਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾਪੂਰਯਚ੍ਛਙ੍ਖਂ ਰੁਦ੍ਰਦਤ੍ਤਮਮਿਤ੍ਰਜਿਤ੍
ਰੁਦਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ।