ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਃ ਸਾਨੁਕਂਪੋ ऽਭਯਪ੍ਰਦਃ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦਇਆਲੂ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਚਾਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਮਭਿਰ੍ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਯਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸਂਸਿਦ੍ਧ ਕਵਚੌ ਰਾਜਨਂ ਹੈਹਯਾਧਿਪਮ੍
ਫਿਰ, ਪੂਰਨ ਕਵਚ ਨਾਲ, ਹੈਹਯਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ,
ਤ੍ਰਿਃ ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਨਿਰ੍ਭੂਪਾਂ ਕਰਿष੍ਯਤ੍ਯਵਨੀਂ ਪ੍ਰਿਯ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰੇਗਾ, ਪਿਆਰੀ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਮृਗਭਾਵਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਜ੍ਞਾਤਵਾਂਸ਼੍ਚ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿਰਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਭਾਰ੍ਗਵਚਰਿਤੇ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਉਪੋਧਾਤ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੌਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਭਗਵਦ੍ਭਕ੍ਤਿਸਂਲੀਨਮਾਨਸਾਨੁਗ੍ਰਹਃ ਕੁਤਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮृਗਮੁਖਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਹਿਰਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਰਤੂਤ ਸੁਣ ਕੇ,
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਪਚ੍ਛ ਕਿਂ ਨਾਥ ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।'
ਯਥਾ ਪृष੍ਟਂ ਤਯਾ ਸੋ ऽਸ੍ਯੈ ਵਰ੍ਣਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਈ।
ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਪਚ੍ਛ ਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਮਾਦਰਾਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਯਦਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤੇ ऽਦ੍ਯ ਜਾਤਂ ਜ੍ਞਾਨਮਤੀਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਤਿ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਯੇਨ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵਾਵਾਂ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਜਨਿਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ?
ਵਰ੍ਣਯਾਮਾਸ ਚਰਿਤਂ ਮृਗ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸਂਸਾਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਮਹਾਭਾਗੇ ਭਾਵੋ ऽਸ੍ਯ ਭਵਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਦ੍ਰਵਿਡਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਨਾਨਾऋਦ੍ਧਿਸਮਾਕੁਲੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਮਤਕਾਰਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਨ,
ਪਿਤਾ ਮੇ ਸ਼ਿਵਦਤ੍ਤੋ ऽਭੂਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵਦੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਰਾਮੋ ऽਨੁਜਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧਮਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨੁ ਜਃ ਪृਥੁਃ
ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮਾ ਸੀ, ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਧਰਮ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਥੁ ਸੀ।
ਉਪਨੀਯ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਛਿਵਦਤ੍ਤੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਸ਼ਿਵਦੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਹੈ, ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋ ऽਪਿ ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਅਸੀਂ ਚਾਰੇ ਉਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਸੀ।
ਗਤ੍ਵਾਰਣ੍ਯਂ ਫਲਾਨ੍ਯਂਬੁਸਮਿਤ੍ਕੁਸ਼ਮृਦੋ ऽਨ੍ਵਹਮ੍
ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਫਲ, ਪਾਣੀ, ਲਕੜੀ, ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਤੁ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪਰ੍ਵਤੇ ਵਨੇ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾਮੁषਸਿ ਪ੍ਰੀਤਮਾਨਸਾਃ
ਸਭ ਨੇ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਾਲਸ੍ਤਮਾਲੈਃ ਪ੍ਰਿਯਕੈਃ ਪਨਸੈਃ ਕੋਵਿਦਾਰਕੈਃ
ਸਾਲ, ਤਮਾਲ, ਪਰੀ, ਫਣਸ ਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ,
ਜਂਬੂਭਿਃ ਸਹਕਾਰੈਸ਼੍ਚ ਕਟ੍ਫਲੈਰ੍ਬृਹਤੀਦ੍ਰੁਮੈਃ
ਜਾਮੁਨ, ਸਹਕਾਰ, ਕਟਫਲ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ,
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਚ੍ਛਾਯੈਃ ਸਮਾਹृष੍ਟਨਾਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਨਿਨਾਦਿਤੈਃ
ਘਣੀ ਛਾਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਹੋਏ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ,
ਗਚੈਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸ਼ਾਰਭਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਂ ਕਨ੍ਦਰਾਗਤੈਃ
ਹਾਥੀਆਂ, ਸ਼ਾਰਭ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜੋ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ,
ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਰ੍ਵृਤਂ ਚਾਨ੍ਯੈਰ੍ਵਾਤੋਦ੍ਧੂਤਪਰਗਿਭਿਃ
ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਣ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡ ਰਹੀ ਸੀ,
ਸ਼ृਙ੍ਗੈਃ ਸਮੁਲ੍ਲਿਖਨ੍ਤਂ ਚ ਵ੍ਯੋਮ ਕੌਤੁਕਸਂ ਯੁਤਮ੍
ਚੋਟੀਾਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀਆਂ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ,
ਗਰ੍ਜ੍ਜਤਮਿਵ ਸਂਸਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਲਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ,