ਮੂਲੈਃ ਫਲੈਸ਼੍ਚ ਰੋਹੈਸ਼੍ਚਗृਹ੍ਣਨ੍ਪੁष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਫਲ ਮਿਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਾ ਕੇ ਪਾਲਿਆ।
ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਓषਧ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤ੍ਵਿਹ
ਇਥੇ ਜੜੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤਸ੍ਤਾਸਾਂ ਚ ਪृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥੈ ਵਾਰ੍ਤੋਪਾਯਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਇਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਚੌषਧ੍ਯਃ ਕृष੍ਟਪਚ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹਲ ਨਾਲ ਉਗਾਈਆਂ ਜੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਯਯਾਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ।
ਇਤਰੇषਾਂ ਕृਤਤ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਸਤ੍ਯਂ ਬੂਤ ਯਥਾਭੂਤਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ
ਸੱਚ, ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੀਤਾਨਿ ਨਾਸ਼ਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸੇਵਂਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰਵਂਤਸ਼੍ਚ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਸੁ ਯੇ ਰਤਾਃ
ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਲਈ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਤੇषਾਂ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਧਰ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਵ੍ਯਦਧਾਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਧਰਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੁ ਤਾ ਮੋਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਤਂ ਨਾਨ੍ਵਪਾਲਯਨ੍
ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਠੀਕ-ਠੀਕ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਯਾਜਨਾਧ੍ਯਾਪਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਥਾ ਦਾਨਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਯਜਨ, ਪਾਠ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੇ ਕੰਮ ਦਿੱਤੇ।
ਪਾਸ਼ੁਪਾਲ੍ਯਂ ਚ ਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਕृषਿਂ ਚੈਵ ਵਿਸ਼ਾਂ ਦਦੌ
ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦਿੱਤੇ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਂ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਮ ਕਰਤੱਬ ਦਿੱਤੇ।
ਕਰ੍ਮਾਜੀਵਂ ਤੁ ਵੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਮਿਹ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਮ੍
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਮਾਰੁਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਵਕਰ੍ਮੋਪਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਵੈਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਾਰੁਤ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਯੋਗ੍ਯਾਚਾਰਵਤਾਂ ਸਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਨੇਕ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਵਰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਰਚ ਦਿੱਤੇ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਹ੍ਯੇਤਾਨ੍ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸ੍ਥਾਪਯਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਕृਤਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕृਤਾਵਾਸਾ ਆਸ਼੍ਰਮਾਦੁਪਭੁਞ੍ਜਤੇ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿਦੇਸ਼ ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪ੍ਰਭਾ षਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਾਤ੍ਮਕਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਰਤੈਸ਼੍ਚ ਨਿਯਮੈਸ੍ਤਥਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੇष ਵੈ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਮਾਸਾਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਇਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਕਰਤਵਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਂਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਉਭੇ ਸਂਧ੍ਯੇ ਵਗਾਹਸ਼੍ਚ ਹੋਮਸ਼੍ਚਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਮਾਦੋ ऽਵ੍ਯਵਾਯਸ਼੍ਚ ਦਯਾ ਭੂਤੇषੁ ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਦੇਣਾ—ਇਹ ਕਰਤਵ ਹਨ।
ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣਕੋ ਹ੍ਯੇष ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂਭੂਵਾ
ਇਹ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮ, ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।