ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਾ ਵੈ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਾਸਾਂ ਮਨੀषਿਤਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਸਵਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਲਈ।
ਗ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਤ੍ਵੋषਧ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰੂਹਤ੍ਪੁਨਃ
ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੇ ਉਹ ਜੜੀਆਂ ਖਾ ਲੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
ਦੁਗ੍ਧੇਯਂ ਗੌਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਬੀਜਾਨਿ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਓषਧ੍ਯਃ ਫਲਪਾਕਾਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ਣਸਪ੍ਤਵਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਜੜੀਆਂ ਦੇ ਫਲ ਪੱਕ ਗਏ, ਉਹ ਸੱਤ ਪਲਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਹਕ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ।
ਪ੍ਰਿਯਂਗਵ ਉਦਾਰਾਸ੍ਤੇ ਕੋਰਦੁष੍ਟਾਃ ਸਵਾਮਕਾਃ
ਪ੍ਰਿਯੰਗਵਾ, ਉਦਾਰਾ, ਕੋਰਦੁਸ਼ਾ ਤੇ ਸਵਾਮਕਾ—
ਹਰਿਕਾਸ਼੍ਚਰਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗਮਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਹਰੀਕਾ, ਚਰਕਾ, ਤੇ ਗਮਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਦਸ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨੀਵਾਰਾ ਜਰ੍ਤਿਲਾਃ ਸਗਵੇਧੁਕਾਃ
ਸ਼ਿਆਮਕਾ, ਨੀਵਾਰਾ, ਜਰਤਿਲਾ ਤੇ ਗਵੇਧੁਕਾ ਵੀ—
ਗ੍ਰਾਮਾਰਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਜੜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਫਾਲਕृष੍ਟਾਸ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼
ਇਹ ਪਿੰਡ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਜੜੀਆਂ ਹਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।
ਮੂਲੈਃ ਫਲੈਸ਼੍ਚ ਰੋਹੈਸ਼੍ਚਗृਹ੍ਣਨ੍ਪੁष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਫਲ ਮਿਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਾ ਕੇ ਪਾਲਿਆ।
ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਓषਧ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤ੍ਵਿਹ
ਇਥੇ ਜੜੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤਸ੍ਤਾਸਾਂ ਚ ਪृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥੈ ਵਾਰ੍ਤੋਪਾਯਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਇਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਚੌषਧ੍ਯਃ ਕृष੍ਟਪਚ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹਲ ਨਾਲ ਉਗਾਈਆਂ ਜੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਯਯਾਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ।
ਇਤਰੇषਾਂ ਕृਤਤ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਸਤ੍ਯਂ ਬੂਤ ਯਥਾਭੂਤਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ
ਸੱਚ, ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੀਤਾਨਿ ਨਾਸ਼ਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸੇਵਂਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰਵਂਤਸ਼੍ਚ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਸੁ ਯੇ ਰਤਾਃ
ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਲਈ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਤੇषਾਂ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਧਰ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਵ੍ਯਦਧਾਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਧਰਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੁ ਤਾ ਮੋਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਤਂ ਨਾਨ੍ਵਪਾਲਯਨ੍
ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਠੀਕ-ਠੀਕ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਯਾਜਨਾਧ੍ਯਾਪਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਥਾ ਦਾਨਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਯਜਨ, ਪਾਠ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੇ ਕੰਮ ਦਿੱਤੇ।
ਪਾਸ਼ੁਪਾਲ੍ਯਂ ਚ ਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਕृषਿਂ ਚੈਵ ਵਿਸ਼ਾਂ ਦਦੌ
ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦਿੱਤੇ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਂ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਮ ਕਰਤੱਬ ਦਿੱਤੇ।
ਕਰ੍ਮਾਜੀਵਂ ਤੁ ਵੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਮਿਹ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਮ੍
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਮਾਰੁਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਵਕਰ੍ਮੋਪਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਵੈਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਾਰੁਤ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਯੋਗ੍ਯਾਚਾਰਵਤਾਂ ਸਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਨੇਕ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਵਰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਰਚ ਦਿੱਤੇ।