ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਹृਦਯਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਪਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵਿਭੁਃ
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਲਦੀ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਨਵਿਭੂਤੇਵ ਸ਼ੋਕੇਨ ਪ੍ਰਾਰੁਦਦ੍ਰੇਣੁਕਾ ਪੁਨਃ
ਗਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਗੁਆ ਕੇ, ਰੇਣੁਕਾ ਮੁੜ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਉਭਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਦਰਂ ਸਮਤਾਡਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਇਕਸਾਰ ਮਾਰਿਆ।
ਕੁਰਰੀਮਿਵ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਃਖਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਕੁਰਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਥੌ ਭੂਮਾਵਰ੍ਧੋਮੁਖਃ
ਉਸ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਥੱਲੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਿਮਿਦਂ ਭृਗੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਨੈਤਤ੍ਵਯ੍ਯੁਪਪਾਦ੍ਯਤੇ
ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਧृਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹਾਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦੁਃਖਂ ਕੁਰ੍ਵਤਿ ਨ ਵ੍ਯਯੇ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਧੀਰ ਲੋਕ ਦੁਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ।
ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨ ਤਤ੍ਪਾਤ੍ਰਂ ਭਵਦृਸ਼ਾਃ
ਮਹਾਬਾਹੂ, ਦੁਖ ਛੱਡ ਦੇ; ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਢੰਗ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੋਕਸ੍ਤਸ੍ਯਾਵਕਾਸ਼ਂ ਤ੍ਵਂ ਕਥਂ ਤ੍ਦृਦਿ ਨਿਯਚ੍ਛਸਿ
ਇੰਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਲ ਦੇ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਦੁਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਥਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਰੁਦਤੀਂ ਬਤ ਵੈਧਵ੍ਯਸ਼ਂ ਕਾਪਹਤਚੇਤਨਾਮ੍
ਹਾਏ, ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖ-ਦੁਰਭਾਗ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦਤੀਤਮਖਿਲਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਯਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੁਣ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ।
ਰਾਮਃ ਸਂਸ੍ਤਂਭਯਾਮਾਸ ਸ਼ਨੈਰਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਦਰਂ ਸਮਤਾਡਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਇਕਵੀ ਵਾਰੀ ਮਾਰਿਆ।
ਰੁਦਤੀਮਲਮਂਬੇਤਿ ਸਾਂਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਮਾਤਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਹਾ, 'ਹੁਣ ਰੋਣਾ ਬਸ ਕਰ।'
ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਯਦਿਦਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮਾਹਤਮ੍
ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਛਾਤੀ ਇਕਵੀ ਵਾਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੀ ਹੈ—
ਹਨਿष੍ਯੇ ਭੁਵਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਵਿਮਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਾਰਾਂਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨੂਨਮਾਯਾਤਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਨਃ
ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੈਰ੍ਯਂ ਸਮਾਲਂਬ੍ਯ ਤਥੇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।'
ਅਗ੍ਨੌ ਸਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਦੇਹਂ ਰਾਜਨ੍ਯਥਵਿਧਿ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਅੱਗ ਵਿਚ ਠੀਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮਾਹੂਯ ਤ੍ਵਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ:
ਅਨੁਗਨ੍ਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ऽਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਥ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿष੍ਯੇ ਵਿਨਿਨ੍ਦਿਤਾ
ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਇਉਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਗੀ।
ਯਥਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿष੍ਯੇ ਪਰਤ੍ਰਾਪਿ ਸਹਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਉਂ ਹੀ ਰਹਾਂਗੀ, ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੀ।
ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਮਮ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਪਿਤृਲੋਕਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਃ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੀ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਪ੍ਰਤਿਭੂਯ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਦਿ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਮਿਚ੍ਛਥ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ।
ਅਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਮਨੁਗਨ੍ਤੁਂ ਮਨੋਦਧੇ
ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਈ।
ਸਮਾਭਾष੍ਯਾਤਿਗਂਭੀਰਾ ਵਾਗੁਵਾਚਾਸ਼ਰੀਰੀਣੀ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਰਹਿਤ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਬੋਲਿਆ।
ਮਾ ਕਾਰ੍षੀਃ ਸਾਹਸਂ ਭਦ੍ਰੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਵ
ਪਿਆਰੀਏ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਨਪਸੰਦ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਨ ਮਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਨ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਵੋ ਜੀਵਨ੍ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਤੂੰ ਮਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ; ਜਿਹੜੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਨ੍ਤਰੀਕृਤ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ
ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਣ ਵਾਲੀਏ,