ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਲ੍ਯਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯਮृषੇਰ੍ਥੇਨੁਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍
ਮੁੱਲ ਦੇ ਕੇ—ਚਾਹੇ ਗਾਂ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੌਲਤ—ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗਾਂ ਲੈ ਲਵੋ।
ਤਪੋਧਨਾਨਾਂ ਹਿ ਕੁਤੋ ਰਤ੍ਨਸਂਗ੍ਰਹਣਾਦਰਃ
ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਤਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਥਾ ਧੇਨੁਂ ਯਾਚਿਤਃ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੰਗੇਗਾ, ਉਹ ਗਾਂ ਜਰੂਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸਂਗृਹ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪੁਲਂ ਧੇਨੁਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਮੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕਥਂ ਵਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍
ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਏ ਕੀ ਹੈ?
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਭੀਪ੍ਸਿਤਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤਾਂ ਗਾਮਾਨਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਕ
ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਲਿਆਓ, ਮੰਤਰੀ।
ਨਿਵृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਮਦਗ੍ਨੇਰਥਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ, ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਸਮਿਦਾਨਯਨਾਰ੍ਥਾਯ ਰਾਮੋ ऽਪਿ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵਨਮ੍
ਰਾਮ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚਲਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਰਤ੍ਨਭੂਤਾ ਚ ਧੇਨੁਃ ਸਾ ਭੁਵਿ ਦੋਗ੍ਧ੍ਰੀष੍ਵਨੁਤ੍ਤਮਾ
ਉਹ ਗਾਂ, ਜੋ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਆਦਾਯ ਗੋਰਤ੍ਨਭੂਤਾਂ ਧੇਨੁਂ ਮੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਗਾਂ, ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈ, ਲੈ ਕੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਵਦਾਨ੍ਯਃ ਸ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਮਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਗਵਾਯੁਤੇਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤਾਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਹ ਗਾਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹਵਿਰ੍ਧਾਨੀਂ ਚ ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨੋਤ੍ਸਹੇ ਦਾਤੁਮਞ੍ਜਸਾ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦੀ ਗਾਂ ਸਿੱਧਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਦੇਹਿ ਧੇਨੁਮਿਮਾਮੇਕਾਂ ਤਤ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਇੱਕ ਗਾਂ ਦੇ ਦੋ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਗੁਰੁਣਾ ਯਾਚਿਤਂ ਕਿਂ ਤੇ ਵਚਸਾ ਨृਪਤੇਃ ਪੁਨਃ
ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੰਗੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਯਥਾ ਬਲੇਨ ਨੀਤਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ
ਜੇ ਉਹ ਗਾਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਗਾ?
ਵਿਪ੍ਰੋ ऽਹਂ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਵਿਤਰਣਂ ਵਿਨਾ
ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ; ਜੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਾ ਦੇਵਾਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਨੇਤੁਮਾਰੇਭੇ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ऽष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦੇ ਵਿੱਚ ਅਠਵੀਂ-ਵੀਂ ਚੌਂਵੀ ਅਧਿਆਇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਨਾਪਹਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਰੁषੇਣ ਵਿਜਾਨਤਾ
ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਆਯੁਰ੍ਜਾਨੇ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਨ ਚੇਦੇਤਤ੍ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਉਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸ੍ਵਯਂ ਵਾ ਯਦਿ ਸਾਯੁਚ੍ਯੇਦ੍ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਜੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸ਼ਤਾਯੁषੋਰ੍ऽਜੁਨਾਦਨ੍ਯਃ ਕੋ ਨ੍ਵਿਚ੍ਛਤਿ ਜਿਜੀਵਿषੁਃ
ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਜੀਊਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਂ ਗਾਂ ਦृਢੈਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਵਿਚਕਰ੍ष ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਘਸੀਟਿਆ।
ਰੁਰੋਧ ਤਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਵਿਕਰ੍षਨ੍ਤਂ ਪਾਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਸੁਦृਢਂ ਕਣ੍ਠੇ ਵਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਉਤ੍ਸਾਰਯਧ੍ਵਮਿਤ੍ਯੇਨਮਾਦਿਦੇਸ਼ ਸ੍ਵਸੈਨਿਕਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, 'ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਓ!'
ਭਰ੍ਤ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯੈਨਂ ਪਰਿਵਵ੍ਰੁਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤੇ ਸਮੁਤ੍ਸਾਰਯਨ੍ ਧੇਨੋਃ ਸੁਦੂਰਤਰਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।