ਯਦਿ ਤੇ ऽਨੁਮਤਂ ਕृਤ੍ਯਮਾਖ੍ਯੇਯਮਨੁਜੀਵਿਭਿਃ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਨਾਪਹਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਮੇ ਸ਼ਙ੍ਕਤੇ ਮਨਃ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।
ਗਰ੍ਗੋ ਮਤਿਮਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਗਰ੍ਹਯਨ੍ਨਿਵ ਭੂਪਤੇ
ਗਰਗ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਡਾਂਟਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਸਦृਸ਼ਂ ਲੋਕੇ ਦੁਰ੍ਜਰਂ ਨੇਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਰਗਾ ਸਹਿਣਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਕੁਲਂ ਸਮੂਲਂ ਦਹਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਾਰਣਿਪਾਵਕਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਅੱਗ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜੜ ਸਮੇਤ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਨ੍ਤਫਲਦਂ ਵਿਪਾਕਕਟੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਇਹ ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਲਈ ਕੜ੍ਹਾ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਨ੍ਨਾਮਾਸਨ੍ਨ ਕੁਰੁਤੇ ਨੇਤ੍ਰਾਸ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਲੋਭਿਤਮ੍
ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ?
ਆਦਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਹਿ ਬਾਹ੍ਮਣੇष੍ਵਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾ ਕृਥਾਸ੍ਤਦ੍ਧਿ ਲੋਕੇषੁ ਯਸ਼ੋਹਾਨਿਕਰਂ ਤਵ
ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼ਾਂਸ਼ਿ ਕਰ੍ਮਣਾਨੇਨ ਸਂਪ੍ਰਤਂ ਮਾਵ੍ਯਨੀਵਸ਼ਃ
ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧਾ ਮਜ੍ਜਯਂ ਤ੍ਯਨਯੋਨ੍ਮੁਖਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਨਾਸ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੱਗ ਕੇ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤਨ੍ਮਤਾਨੁਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿषੀਦਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਸਹ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਲੋਹਨੌਰਿਵ ਮਜ੍ਜਯੇਤ੍
ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਮੇਤ ਲੋਹੇ ਦੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਤਮਸ੍ਯ ਸੁਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਨਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੂੰ ਇਸ ਬਹੁਤ ਮੰਦੇ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਆਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਰਾਜਾਨਮਿਦਂ ਭੂਯੋ ਹ੍ਯਭਾषਤ
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡਾਂਟ ਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਵੇਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਸਮਝੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।
ਵਿਨਾ ਵੈ ਭੋਜਨਾਦਾਨੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਲਏ ਬਿਨਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰਤਿਸਂਗ੍ਰਾਹਯਣੀਯਸ਼੍ਚ ਨਾਧਿਕਂ ਸਾਧਿਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਹੱਕ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਧ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਨੋਚੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਚ੍ਛਸ੍ਵਤਪਸੇ ਵਨਮ੍
ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਜਾ।
ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਹਰਣੇ ਵਾਪਿ ਨਾਧਰ੍ਮਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇਂ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਲ੍ਯਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯਮृषੇਰ੍ਥੇਨੁਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍
ਮੁੱਲ ਦੇ ਕੇ—ਚਾਹੇ ਗਾਂ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੌਲਤ—ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗਾਂ ਲੈ ਲਵੋ।
ਤਪੋਧਨਾਨਾਂ ਹਿ ਕੁਤੋ ਰਤ੍ਨਸਂਗ੍ਰਹਣਾਦਰਃ
ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਤਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਥਾ ਧੇਨੁਂ ਯਾਚਿਤਃ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੰਗੇਗਾ, ਉਹ ਗਾਂ ਜਰੂਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸਂਗृਹ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪੁਲਂ ਧੇਨੁਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਮੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕਥਂ ਵਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍
ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਏ ਕੀ ਹੈ?
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਭੀਪ੍ਸਿਤਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤਾਂ ਗਾਮਾਨਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਕ
ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਲਿਆਓ, ਮੰਤਰੀ।
ਨਿਵृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਮਦਗ੍ਨੇਰਥਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ, ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਸਮਿਦਾਨਯਨਾਰ੍ਥਾਯ ਰਾਮੋ ऽਪਿ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵਨਮ੍
ਰਾਮ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚਲਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਰਤ੍ਨਭੂਤਾ ਚ ਧੇਨੁਃ ਸਾ ਭੁਵਿ ਦੋਗ੍ਧ੍ਰੀष੍ਵਨੁਤ੍ਤਮਾ
ਉਹ ਗਾਂ, ਜੋ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।