ਕਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਨृਪਤਿਃ ਸ਼ਨਕੈਰਤੀਤ੍ਯ ਤ੍ਰੀਣਿ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਸਸਂਭ੍ਰਮਕਞ੍ਚੁਕੀਨਿ
ਰਾਜਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤਿੰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਗਣਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਬਲਦਾਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦੀਪਦਧਿਦਰ੍ਪਣਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਦੂਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਤਾਦਿਭਿਰਲਂ ਪੁਰਕਾਮਿਨੀਭਿਃ
ਉਥੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵੇ, ਦਰਪਣ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ, ਦੂਬ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ।
ਤਾਭਿਃ ਸਮਾਭਿਵਿਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮਾਸ਼ੁ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਪ੍ਰਵੇਕਰੁਚਿਜਾਲਵਿਰਾਜਮਾਨਮ੍
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗृਹੇ ਨृਪ ਤਦੀਯਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰਿਵਰ੍ਗਃ ਸ੍ਵਾਸੀਨਮਾਸ਼ੁ ਨृਪਤਿਰ੍ਵਿਵਿਧਾਰ੍ਹਣਾਭਿਃ
ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ਼ੇषਦਿਵਸੋਚਿਤਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯ ਹੈਹਯਪਤਿਃ ਸ੍ਵਮਤਾਨੁਸਾਰਮ੍
ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਹੈਹਯਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਨਾਨ੍ਤਸਮਯੋਚਿਤਕਰ੍ਮ ਚੈਵ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਚਿਵਾਨੁਗਤਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍
ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਸਨੇ ਸਮੁਪਵਿਸ਼੍ਯ ਪੁਰੋਧਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਾਮਨ੍ਤਨਾਯਕਸ਼ਤੈਃ ਸਮੁਪਾਸ੍ਯਮਾਨਃ
ਉਥੇ, ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚਿਰਂ ਵਿਵਿਧਵਾਦ੍ਯਵਿਨੋਦਨृਤ੍ਤਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਹਸਨਾਦਿਕਥਾਪ੍ਰਸਂਗਃ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਨੱਚ, ਦ੍ਰਿਸ਼, ਹਾਸਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਰਲਿਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਸ਼ਾਮਧਿਪਤਿਰ੍ਭृਸ਼ਮਾਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨਾਨਾਵਿਹਾਰਵਿਭਵਾਨੁਭਵੈਰਨੇਕੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਰੰਗ ਤੇ ਰਲਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਦ੍ਰਾਜਸੈਨ੍ਯਮਖਿਲਂ ਨਿਜਵੀਰ੍ਯਸ਼ੌਰ੍ਯਸਂਪਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਮਹਿਮਾਨੁਗੁਣਂ ਗृਹੇषੁ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਬਲ, ਸ਼ੌਰ, ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਸੈਨ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਨृਪਤੇਰ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਨਪਾਨਸਦ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਮਧੁਮਾਂਸਪਯੋਘृਤਾਦ੍ਯੈਃ
ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਚੰਗੇ ਪਕਵਾਨ, ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਆਦਿ ਮਿਲੇ।
ਏਵਂ ਤਦਾ ਨਰਪਤੇਰਨੁਯਾਯਿਨਸ੍ਤੇ ਨਾਨਾਵਿਧੋਚਿਤਸੁਖਾਨੁਭਵਪ੍ਰਤੀਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਦੇ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ।
ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਯ ਰਤ੍ਨਨਿਕਰੈਰਤਿ ਸ਼ੈਭਿ ਭਦ੍ਰਂ ਨਿਦ੍ਰਾਮਸੇਵਤ ਨਰੇਦ੍ਰ ਚਿਰਂ ਪ੍ਰਤੀਤਃ
ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਖੱਟਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇਰ੍ऽਜੁਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਪੋਧਾਤ ਤੇ ਪਾਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸਤਾਈਂ ਅਧਿਆਇ।
ਪ੍ਰਵੋਧਯਿਤੁਮਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਜਗੁਰੁਚ੍ਚੈਰ੍ਨਿਸ਼ਾਤ੍ਯਯੇ
ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਜਕ ਦੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਸਮਸ੍ਤਸ਼੍ਰੁਤਿਸੁਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮਧੁਰਸ੍ਵਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਭ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ, ਸੁਰੀਲੀ ਤੇ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਜਗੁਰ੍ਗੇਯਂ ਮਨੋਹਾਰਿ ਤਾਰਮਨ੍ਦ੍ਰਲਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ-ਹੌਲੇ ਸੁਰ ਤੇ ਲੈ ਸੀ।
ਸ੍ਵਪਨ੍ਤਂ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾਚੋ ਬੁਬੋਧਯਿषਵਃ ਸ਼ਨੇਃ
ਜੋ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।
ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਯਾ ਨੂਨਂ ਤਵ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂਬੁਜਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀ ਰਹੀ ਹੈ—
ਤਮਾਂਸਿ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਨਾਦਿਤ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਹ੍ਯੁਦਯਂ ਵਿਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਲਂ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰਤਿਵੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ-ਬੁਧੀ, ਹੁਣ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜਾਗ ਜਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਦੌ ਸ਼ੇषਸ਼ਯਨਾਦ੍ਯਥਾਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੀ ਖੱਟ 'ਤੇੋਂ ਉਠਦਾ ਹੈ—
ਚਕਾਰਾਵਹਿਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜਯਾਦਿਕਮਸ਼ੇषਤਃ
ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਕਰੇ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਦੂਰ੍ਵਾਞ੍ਜਨਾਦਰ੍ਸ਼ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਾਲਮ੍ਬਨਾਨਿ ਚ
ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੂਬ, ਕਾਲਾ ਅੰਜਨ, ਦਰਪਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚ ਪੁਰਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦੁਪਤਸ੍ਥੇ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਰਚਿਤਾਞ੍ਜਲਯੋ ਰਾਜਨ੍ਨੇਮੁਸ਼੍ਚ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਨਨਾਮ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਰੀਟੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਚਸਾ
ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਤਾਜ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤਂ ਸਾਮ੍ਨਾ ਤਮੁਵਾਚਾਸ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਕਿਹਾ, 'ਬੈਠ ਜਾਓ।'
ਉਵਾਚ ਰਜਨੀ ਵ੍ਯੁष੍ਟਾ ਸੁਖੇਨ ਤਵ ਕਿਂ ਨृਪ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ?'
ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮृਗਸਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਯੇਨ ਕੇਨਾਪਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤੁਮ੍
ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ।